• του Κωνσταντίνου Ιατρίδη*

Είναι γεγονός πως ζούμε σε μια πραγματικά δύσκολη εποχή, γεμάτη προκλήσεις. Η ανθρωπότητα βιώνει σήμερα μια νέα τεχνολογική επανάσταση η οποία επηρεάζει όλες τις εκφάνσεις του δημόσιου βίου και της καθημερινότητας. Επηρεάζει την παιδεία, την υγεία, τη διακυβέρνηση, την οικονομία, την κοινωνία, ακόμα και το αξιακό μας σύστημα καθώς και τις μορφές του πολέμου. Και κράτη τα οποία αδυνατούν να αντιληφθούν τα χαρακτηριστικά του νέου διεθνούς περιβάλλοντος, είναι καταδικασμένα να πληρώνουν υψηλό τίμημα. Το νέο διεθνές περιβάλλον σήμερα χαρακτηρίζεται από εξελίξεις, τάσεις και γεγονότα που δεν αφήνουν ανεπηρέαστη καμία χώρα. Σε διάφορες περιοχές του κόσμου παρατηρούμε ακόμη και αλλαγές συνόρων όπως και μαζικές μετακινήσεις πληθυσμών. Υπογραμμίζεται, δε, ότι η ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής παρουσιάζει τη μεγαλύτερη αστάθεια καθώς και αποσταθεροποιητικές τάσεις με ευρύτερες προεκτάσεις. Ιδιαίτερη αναφορά μπορεί να γίνει στην περίπτωση της Συρίας. Για να αντιληφθούμε την πολυπλοκότητα της όλης κατάστασης, σημειώνεται, πέραν της εμπλοκής των ΗΠΑ και της Ρωσίας, η ανάμειξη της Τουρκίας, του Ιράν, της Γαλλίας και του Ισραήλ. Στη συγκεκριμένη περίπτωση της Συρίας η εμπλοκή αλλά και η αντιπαράθεση που παρατηρείται μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας είναι σε υψηλά επίπεδα. Λαμβάνοντας υπ΄ όψιν όλα τα σημεία τριβής και αντιπαράθεσης μεταξύ των ΗΠΑ και της Ρωσίας, περιλαμβανομένου και του ζητήματος της Ουκρανίας, δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η όλη κατάσταση μπορεί να είναι χειρότερη και από την ψυχροπολεμική περίοδο.
Κάτω λοιπόν από αυτά τα διεθνή δεδομένα πρέπει να αξιολογηθούν και οι τουρκικές προκλήσεις έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου οι οποίες έχουν ενταθεί τους τελευταίους μήνες. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η Τουρκία είναι μια αναθεωρητική χώρα. Άλλωστε Τούρκοι αξιωματούχοι αλλά και ο ίδιος ο Ερντογάν μιλούν ανοιχτά για την ανάγκη επικαιροποίησης της Συνθήκης της Λωζάνης και όχι μόνον… Επιπλέον, εκτός από τις επιθετικές της ενέργειες στη Συρία και στο Ιράκ, η Τουρκία επιδιώκει να επεκτείνει την επιρροή της στα Βαλκάνια προσπαθώντας να αξιοποιήσει μεταξύ άλλων τους μουσουλμανικούς πληθυσμούς της περιοχής. Παράλληλα η Άγκυρα επιδιώκει τον παραμερισμό της Κυπριακής Δημοκρατίας και τη μετατροπή της Κύπρου σε προτεκτοράτο.
Η Τουρκία σήμερα είναι ο μόνος εχθρός που απόμεινε στην Ελλάδα μετά τη συμμετοχή της χώρας μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ευρωζώνη. Η εχθρότητα και η επιθετικότητα της Τουρκίας πηγάζουν από την εθνική κουλτούρα, δηλαδή την ιδεολογία που μοιράζονται οι ηγετικές τάξεις (πολιτικοί, στρατιωτικοί, δικαστές, δημοσιογράφοι, κ.λπ.) με τον λαό. Δεν είναι τυχαίο ότι μετά το πραξικόπημα όλα τα κόμματα πλην του κουρδικού συγκλίνουν στην ιδεολογία και το Δόγμα Ερντογάν. Η ιδεολογία αυτή έχει τρεις μεγάλες πηγές:

1. Τον ακραίο εθνικισμό που διαμόρφωσαν το κίνημα των Νεότουρκων και ο Κεμάλ Ατατούρκ που δημιούργησαν το σύγχρονο εθνικό κράτος της Τουρκίας.
2. Τον κρυφό ισλαμικό ριζοσπαστισμό που είναι η ιδεολογία του «Κόμματος Ανάπτυξης και Δικαιοσύνης» και του ίδιου του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν από τότε που ήταν δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης.
3. Την παράδοση και την ισχυρή ανάμνηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας που περιλάμβανε στην ακμή της τα Βαλκάνια, τον Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.

Όλα τα παραπάνω θεμελιώνουν τον νέο-οθωμανισμό. Ο Νταβούτογλου έχει διακηρύξει πριν από το 2009 ως βασικό δόγμα της Τουρκίας τον νέο-οθωμανισμό. Αλλά και πριν απ’ αυτόν ακόμη, από τη δεκαετία του 1990, ο Οζάλ έλεγε ακριβώς τα ίδια πράγματα.

Η μεγάλη αύξηση του πληθυσμού της Τουρκίας, που έφτασε ήδη τα 80 εκατομμύρια, σε συνδυασμό με την οικονομική και τη στρατιωτική ενδυνάμωσή της, χαρίζει στον Ερντογάν το αίσθημα της Μεγάλης Δύναμης της περιοχής. Σύμφωνα με το δόγμα του νέο-οθωμανισμού, η άμυνα της Τουρκίας αρχίζει στην Αδριατική θάλασσα, περνά από τη Μαύρη Θάλασσα και την Υπερκαυκασία, ελέγχει τη Συρία, το Ιράκ, την Αραβία και την Αίγυπτο. Μέσα σε αυτό βέβαια εμπεριέχεται και το δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας το οποίο δεν πρέπει να το ξεχνάμε!

Ο Ερντογάν με αυτά που κάνει θέλει να μετατρέψει την Τουρκία σε Ισλαμική Αυτοκρατορία για να μπορεί να την ελέγχει και η οποία θα είναι η συνέχεια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με νέα μορφή. Όσοι υποτιμούν ή δεν αναγνωρίζουν το όραμα του Ερντογάν, κάνουν τεράστιο λάθος. Πρέπει να προβληματιζόμαστε και να προετοιμαζόμαστε.

Η Τουρκία λόγω της επιδίωξής της να κυριαρχήσει στην Ανατολική Μεσόγειο δεν κάνει στρατηγικές συμμαχίες. Αντίθετα, η στρατηγική συμμαχία που είχε με τη Δύση (ΗΠΑ και Ευρώπη) στο ΝΑΤΟ, όπως και η στρατηγική συμμαχία με το Ισραήλ, υπονομεύεται και φθείρεται. Ήδη με το Ισραήλ οι σχέσεις της είναι εχθρικές. Η Τουρκία κάνει μόνο τακτικές και περιστασιακές συμμαχίες όπως αυτή με τη Ρωσία και το Ιράν, προκειμένου να εξυπηρετήσει την επεκτατική πολιτική της και να πιέσει Αμερική και Ευρώπη για ίδιον όφελος.

Από την άλλη όμως η Τουρκία έχει ν’ αντιμετωπίσει και μεγάλα προβλήματα στο πλαίσιο της επιθετικής πολιτικής της:

Εγείρει αξιώσεις ακόμη και για ελληνικά νησιά του Αιγαίου. Πίσω όμως από αυτές τις εδαφικές διεκδικήσεις είναι ολοφάνερο ότι υπάρχουν ενεργειακά συμφέροντα, καθ’ ότι στο Αιγαίο εκτιμάται ότι υπάρχουν σημαντικά κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Σε ότι αφορά το Κουρδικό: Περίπου 35 εκατομμύρια Κούρδοι που ζουν σε Τουρκία, Συρία, Ιράκ και Ιράν, επιδιώκουν ν’ αποκτήσουν το δικό τους ανεξάρτητο εθνικό κράτος. Ο πόλεμος κατά του Ισλαμικού Κράτους (ISIS) τους έδωσε την ευκαιρία να προσεγγίσουν τόσο τις ΗΠΑ όσο και τη Ρωσία και να προωθήσουν τις θέσεις τους έως την αυτονομία των περιοχών τους στη Συρία και το Ιράκ.

Στο Αιγαίο: Η Τουρκία επιδιώκει τη διχοτόμηση και τη συγκυριαρχία. Θέλει να ελέγχει τον θαλάσσιο δρόμο που συνδέει τη Μαύρη Θάλασσα και τα Βαλκάνια με τη Μεσόγειο, επειδή εκτός από τη γεωπολιτική και γεωστρατηγική του αξία αποτελεί και ενεργειακό δρόμο, ενώ ενδέχεται να υποκρύπτει και κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Όργανο της κυριαρχίας της Τουρκίας στα Βαλκάνια είναι το Ισλαμικό Τόξο. Δηλαδή οι Μουσουλμάνοι της Δυτικής Θράκης, Βουλγαρίας, FYROM, Αλβανίας, Κοσσόβου και Βοσνίας- Ερζεγοβίνης. Επομένως μετά την Ανατολική Μεσόγειο και Αιγαίο, το επόμενο βήμα του Ερντογάν θα είναι η Θράκη, με ότι αυτό συνεπάγεται.

Στην Κύπρο και την κυπριακή ΑΟΖ: Η Τουρκία διεκδικεί δυναμικά, με παρουσία ερευνητικών σκαφών, γεωτρύπανων και πολεμικών πλοίων, δημιουργώντας τετελεσμένα, το μεγαλύτερο μέρος της Κυπριακής ΑΟΖ, ενώ κατέχει στρατιωτικά το 40% του νησιού. Διεκδικεί τόσο τα κοιτάσματα φυσικού αερίου και πετρελαίου της περιοχής, όσο και τη μετατροπή της σε ενεργειακό κόμβο ανάμεσα στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Επιδιώκει συνδιαχείριση και συνεκμετάλλευση. Έτσι ελπίζει ότι θα ελέγχει τα ενεργειακά αποθέματα της Μέσης Ανατολής και τη ροή τους προς την Ευρώπη. Στο πλαίσιο αυτό, με αφορμή το Κουρδικό, έχει παρέμβει στρατιωτικά τόσο στο Ιράκ όσο και στη Συρία, με απώτερο στόχο τη μη κατασκευή ή ματαίωση του αγωγού East Med που θα μεταφέρει αέριο από το Ισραήλ μέσω Κύπρου, Ελλάδας και Ιταλίας στην Ευρώπη…

Για να αντιμετωπιστεί όμως η τουρκική απειλή, απαιτείται να έχουμε ένα αξιόπιστο και ισχυρό κράτος. Καθοριστικής σημασίας είναι και η σφυρηλάτηση αποτελεσματικών συνεργασιών σε διάφορα επίπεδα. Όλα αυτά όμως προϋποθέτουν την ύπαρξη ισχυρής οικονομίας, ποιοτικής εκπαίδευσης, ευέλικτης δημόσιας διοίκησης, αποτελεσματικής διπλωματίας και αξιόμαχων Ενόπλων Δυνάμεων με ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα. Χρειάζεται Εθνική συνεννόηση, Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας, και πάνω από όλα αποφασιστικότητα και όχι κατευναστική πολιτική.

  • Ο Κωνσταντίνος Ιατρίδης είναι Αντιπέραρχος (Ι) ε.α., Επίτιμος Δ/κτής ΔΑΥ, Στρατιωτικός Αναλυτής, Πολιτευτής Ροδόπης με τη ΝΔ.
Advertisement