• Από την εκπαιδευτικό Στεφανία Ραπτοπούλου, Οικονομολόγο ΠΕ09.

Μαγεία είναι να πιστεύεις στον εαυτό σου. Αν μπορείς να το κάνεις αυτό μπορείς να κάνεις…. τα πάντα….-Βόλφγκανγκ Γκαίτε

Για το διάβασμα του κεφαλαίου πού παραδίδεται από την/τον εκπαιδευτικό και αφορά τα θεωρητικά μαθήματα Ιστορίας, Αρχαίων, Λογοτεχνίας, Βιολογίας Γενικής Παιδείας, ΑΟΔΕ:

Διαβάζω αρχικά το κεφάλαιο από το σχολικό βιβλίο του Υπουργείου Παιδείας μόνο. Κανένα άλλο εγχειρίδιο δεν είναι αξιόπιστο ως προς τα θέματα που θα κληθώ να αντιμετωπίσω γιατί αυτά αντλούνται από τα σχολικά βιβλία. Σαφώς τα βοηθήματα είναι πλουσιότερα και είναι αυτά που μας προσφέρουν τις περισσότερες γνώσεις για να απαντήσουμε στα ερμηνευτικά ερωτήματα, αλλά μαθαίνουμε πρώτα απ΄ έξω την ύλη του σχολικού βιβλίου και μετά αναλύουμε από τα βοηθήματα.

Μετά την αποστήθιση του κεφαλαίου από το σχολικό βιβλίο και αφού έχουμε υπογραμμίσει ή αριθμήσει με στυλό ή με highlighter- και πάντα με χάρακα-τα σημεία που βρίσκουμε σημαντικά (λόγους, παράγοντες, αιτίες, εξηγήσεις, σχόλια), καταφεύγουμε στα πολύ προσεγμένα βοηθήματα που δίνονται από το σχολείο ή το φροντιστήριο ή από το εμπόριο, για να εμπλουτίσουμε τις γνώσεις μας για πιο σύνθετα θέματα (αν έχουμε χρόνο ή αν η παράδοση του μαθήματος από τον εκπαιδευτικό του σχολείου ή του φροντιστηρίου περιλαμβάνει και το βοήθημα). Υπάρχουν σαφώς συνδυαστικές ερωτήσεις, ανώτερης θέσης στην κλίμακα μαθησιακών στόχων από αυτές που υπάρχουν στο σχολικό εγχειρίδιο και είναι αυτές  που θα αντιμετωπίσουμε στα θέματα των πανελληνίων. Αυτές τις ερωτήσεις και τις απαντήσεις τους τις διαβάζουμε από τα  βοηθήματα, αφού πρώτα διαβάσουμε πολύ καλά και μάθουμε απ΄έξω την ύλη του σχολικού βιβλίου.

Πώς μαθαίνω με αποστήθιση

Δεν υπάρχει πιο σίγουρη μέθοδος από την αποστήθιση. Είναι βέβαιο εικοσάρι στις πανελλήνιες εξετάσεις. Χρειάζεται η αποστήθιση και δεν τη συγχέω με την παπαγαλία.

Μέθοδος μία και μοναδική

Διαβάζω την πρώτη παράγραφο του κεφαλαίου. Την λέω απ΄ έξω κοιτώντας και στο βιβλίο. Δεν πειράζει αν κάποια σημεία δεν γίνονται απολύτως κατανοητά και δεν έχουν απομνημονευτεί.

Περνώ στη δεύτερη παράγραφο του κεφαλαίου. Προσέχω τα κύρια σημεία.

Λέω απ΄ έξω την πρώτη παράγραφο ξανά και μετά τη δεύτερη.

Διαβάζω την τρίτη παράγραφο.

Λέω απ΄έξω την πρώτη παράγραφο ξανά και μετά τη δεύτερη παράγραφο ξανά και τέλος λέω την τρίτη παράγραφο που μόλις διάβασα.

(Κάνω Κυκλικό διάβασμα για να αποκτώ αυτοπεποίθηση ότι δεν ξέχασα τις προηγούμενες παραγράφους, γιατί η επανάληψη είναι η αρχή της κατανόησης και της μάθησης, γιατί με την αποστήθιση μαθαίνω την ελληνική γλώσσα και γράφω καταπληκτικές εκθέσεις, γιατί η αποστήθιση δεν σημαίνει παπαγαλία αλλά απόλυτη κατανόηση και όχι κασετόφωνο και γιατί με την αποστήθιση δεν χάνω ερωτήσεις ανοικτού τύπου, σωστού λάθους, πολλαπλής επιλογής, αντιστοίχισης. Αυτές στηρίζονται αποκλειστικά στην αποστήθιση. Γίνομαι δηλαδή ικανός/ή να απαντώ σε συνδυαστικές ερωτήσεις, σε συνθετικές ασκήσεις και σε επίπεδα στην ανώτερη κλίμακα μάθησης).

Διαβάζω την τέταρτη παράγραφο.

Λέω απ΄ έξω την πρώτη παράγραφο ξανά και μετά τη δεύτερη παράγραφο, την τρίτη παράγραφο και τέλος την τέταρτη παράγραφο.

Διαβάζω την πέμπτη παράγραφο.

Λέω απ΄ έξω την πρώτη παράγραφο ξανά και μετά τη δεύτερη παράγραφο, την τρίτη παράγραφο, την τέταρτη παράγραφο και την πέμπτη παράγραφο και επαναλαμβάνω ως την τελευταία παράγραφο που είναι συνήθως και η σημαντικότερη. Είναι αυτή που θα ξαναδώ πριν εξεταστώ. Πάντα οι μαθητές, την ώρα των εξετάσεων ή των τεστς, κάνουν επανάληψη από το τέλος.

Βάζω το βιβλίο στην άκρη. Μια χαρά διαβάσαμε και είμαστε έτοιμοι. Η πρώτη επαφή με το κεφάλαιο έχει επιτευχθεί. Σειρά έχουν οι επαναλήψεις.

Για το διάβασμα του κεφαλαίου πού παραδίδεται από την/τον εκπαιδευτικό προς αποστήθιση και αφορά τα συγκλίνοντα μαθήματα Μαθηματικά, Φυσική, Χημεία, ΑΟΘ, Πληροφορική και όλα τα μαθήματα που στηρίζονται σε θεωρήματα, τύπους και ασκήσεις :

Θεωρήματα :

Λέω το θεώρημα δέκα φορές απ΄έξω. Ο αριθμός δέκα είναι το μηδέν στην αποστήθιση των κανόνων και δεν κάνω εκπτώσεις.

Τύποι :

Γράφω τον τύπο σε πρόχειρο τετράδιο πέντε φορές με τα καλύτερα μου γράμματα. Δεν χρησιμοποιώ κόλλες φωτοτυπικού αλλά πάντα τετράδια με γραμμές. Δεν βιάζομαι γιατί στην Γ΄ Λυκείου υπολογίζεται και η όμορφη και καθαρή γραφή. Ένα ωραίο γραπτό κερδίζει κατά μέσο όρο δύο μονάδες στα είκοσι, ενώ ένα κακογραμμένο κείμενο με μουτζούρες χάνει κατά μέσο όρο τρεις μονάδες στα είκοσι.

Ασκήσεις :

Λύνω όλες τις ασκήσεις που έχω λυμένες από το λυσάρι πέντε φορές την κάθε μία. Μετά λύνω τις ασκήσεις που έχω για το σχολείο και το φροντιστήριο (τις άλυτες προς λύση) με «πλοηγό» την παρόμοια άσκηση που έλυσα σ’ αυτές που μου δόθηκαν λυμένες. Τα λυσάρια των σχολικών βιβλίων δεν ενδείκνυνται γιατί δεν λύνουν τις ασκήσεις βήμα προς βήμα. Συμβουλεύομαι τις λύσεις του φροντιστηρίου ή ένα καλό βοήθημα από το εμπόριο. Υπάρχουν δεκάδες για κάθε μάθημα και είναι εκπληκτικές δουλειές διακεκριμένων εκπαιδευτικών. Ακολουθώ τα ίδια βήματα για τις άλυτες ασκήσεις που έχουν την ίδια εκφώνηση αλλά διαφορετικά δεδομένα. Αν δεν καταφέρω να λύσω κάποια άσκηση, δεν απογοητεύομαι. Θα δω τη λύση στην τάξη. Δεν πάμε στο σχολείο για φιγούρα αλλά για τον στόχο. Και ο στόχος επιτυγχάνεται με την ευγενή άμιλλα. Με μία διαφορά : δεν εγκαταλείπω την προσπάθεια να λύσω την άσκηση ακόμη κι αν φτάσω στη μέση. Γράφω με μολύβι στο τετράδιό μου όσο περισσότερο από τη λύση που προτείνω, μέχρι να βεβαιωθώ ότι προσπάθησα όσο μπορούσα.

Συζητώ τις λύσεις που ετοίμασα με τους συμμαθητές μου πριν την ώρα του μαθήματος ή ζητώ τη βοήθειά τους. Αν δεν είναι πρόθυμοι να με βοηθήσουν, περιμένω να αντιγράψω τη λύση από τον πίνακα.

(Θυμηθείτε τη στιγμή που απογοητεύεστε από δύσκολες ασκήσεις : συνήθως οι ασκήσεις που δίνουν οι εκπαιδευτικοί προς λύση είναι διαβαθμούμενης δυσκολίας, δηλαδή δεν θα σας δώσουν ασκήσεις που δεν θα μπορέσετε να λύσετε, αν έχετε λύσει πέντε φορές τις λυμένες. Κυρίως όμως θυμηθείτε: την ώρα των πανελληνίων εξετάσεων το μυαλό αποδίδει δέκα φορές περισσότερο από ότι σε ένα διαγώνισμα στην τάξη. Γιατί; Γιατί υπάρχει το εσωτερικό κίνητρο ότι γράφετε για να περάσετε στη σχολή που θέλετε και να πετύχετε στόχο ζωής. Η επιτυχία σας θα είναι ένα χρυσό βραχιόλι που θα φοράτε για πάντα. Θα δώσετε, λοιπόν, τον καλύτερό σας εαυτό την ώρα των εξετάσεων για να το πετύχετε. Για έναν διαβασμένο μαθητή δεν υπάρχει άγχος.)

Τι κάνουμε όταν έχουμε επαναληπτικά διαγωνίσματα;

Λέμε απ΄ έξω τα κεφάλαια που έχουμε για το διαγώνισμα με τον ίδιο κυκλικό τρόπο επαναλαμβάνοντας κάθε παράγραφο που έχουμε διαβάσει από την παράδοση του κεφαλαίου. Δεν αφήνουμε κεφάλαια αδιάβαστα γιατί συσσωρεύεται ύλη που δεν έχει αντιμετωπιστεί.

Η εξαίρεση του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας

Είναι γνωστό ότι οι μαθητές δεν διαγωνίζονται πια σε ένα θέμα έκθεσης-ανάπτυξης γραπτού λόγου όπως γινόταν παλαιότερα. Το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας έγινε σύνθετο για να αναδείξει πολίτες που μπορούν να μιλούν αξιόλογα την ελληνική γλώσσα. Ορθογραφικά λάθη θα γίνονται πάντα αλλά οι νέοι σήμερα, χάρη στο μάθημα της Γλώσσας, έχουν αποκτήσει ευφυΐα και πρωτοτυπία στη χρήση της και εκφράζουν τις πιο ενδιαφέρουσες απόψεις επί παντός επιστητού με την βοήθεια των προσλαμβανομένων μέσω διαδικτύου κειμένων-να και ένα θετικό των μέσων κοινωνικής δικτύωσης- αλλά κυρίως λόγω του διδακτικού στόχου του μαθήματος, τον οποίο ενστερνίζονται οι μαθητές από την Α΄ Γυμνασίου. Οι γνώσεις για την ελληνική γλώσσα κατηγοριοποιήθηκαν, δεν βρίσκονται στο υποσυνείδητο του αυριανού πολίτη ως ένα συνονθύλευμα γραμματικών και συντακτικών κανόνων που πρέπει να μάθει και να αξιοποιήσει.  Το μάθημα τώρα περιλαμβάνει ερωτήσεις θεωρίας για την κρίση του μαθητή/μαθήτριας ως προς ένα κείμενο και ως προς τα μέσα που χρησιμοποιεί ο κάθε συγγραφέας για να πείσει. Έτσι οι μαθητές αφού διαβάσουν ένα συγκεκριμένο απόσπασμα που δίνεται έτοιμο την ώρα των εξετάσεων από το κείμενο κάποιου συγγραφέα, περιγράφουν πώς βλέπουν εκείνοι τις απόψεις του συγγραφέα και κατόπιν καλούνται να αναπτύξουν ένα παρόμοιο θέμα με το δικό τους τρόπο γράφοντας τις δικές τους απόψεις. Έχει περάσει ανεπιστρεπτί ο διαγωνισμός σε ένα θέμα που έπεφτε ως λαχείο στις πανελλήνιες και φωνάζαμε όλοι « το περίμενα» ή « δεν κατάλαβα τη λέξη αρωγή ούτε τη λέξη ευδοκίμηση». Υπάρχουν ομάδες ερωτήσεων και γραμματικών και συντακτικών ασκήσεων, περίληψη κειμένου, ανάπτυξη μικρής παραγράφου και ανάπτυξη θέματος σε 400-500 λέξεις.

Κατά συνέπεια πρέπει να δημιουργηθεί ένα ντοσιέ από κάθε μαθητή/τρια με τα πιθανά θέματα όπως θα του τα δώσουν από το φροντιστήριο ή όπως υπάρχουν στα βοηθήματα. Για παράδειγμα : Τι θα απαντήσω αν με ρωτήσουν : «Ποιος είναι ο τρόπος πειθούς που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας σε ένα κείμενο;»,  ανοίγει ένας φάκελος στο ντοσιέ του μαθήματος με τον τίτλο «ΤΡΟΠΟΙ ΠΕΙΘΟΥΣ». Τι θα απαντήσω αν με ρωτήσουν : «Ποιος είναι ο τρόπος ανάπτυξης της παραγράφου;» ανοίγει στο ντοσιέ ένας φάκελος «ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ». Τι θα απαντήσω στο ερώτημα «Γιατί χρησιμοποιούνται τα αποσιωπητικά;» ανοίγει στο ντοσιέ φάκελος με τίτλο «ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΟΥΝ ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΤΙΞΗΣ». Στο ντοσιέ υπάρχουν όλα όσα δίνονται στο σχολείο και στο φροντιστήριο ή έχουμε αντιγράψει για το θέμα από το βοήθημα. Πολλά παιδιά δεν παρακολουθούν φροντιστήριο και επιτυγχάνουν με την βοήθεια των καθηγητών του σχολείου.

Πολύ χρήσιμα είναι τα θέματα που δίνουν οι εκπαιδευτικοί των σχολείων ή των φροντιστηρίων για τη νεοελληνική γλώσσα, τα οποία περιλαμβάνουν ένα μέρος από το άρθρο ή την επιφυλλίδα κάποιου δημοσιογράφου ή φιλοσόφου ή φιλολόγου και τα συνοδεύουν με πιθανά θέματα. Είναι προσομοίωση των πανελληνίων θεμάτων. Αυτά συνήθως δίνονται σε corpus που περιλαμβάνει έως πενήντα θέματα.

Μην θεωρείτε το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας άνισης βαρύτητας ως προς τα άλλα μαθήματα. Πρόκειται για μία άβυσσο θεμάτων, η οποία θα σας παρασύρει σε έναν κόσμο μαγικό, αυτόν της έκφρασης ξεχωριστών σπάνιων απόψεων ανθρώπων με ήθος και των κειμένων τους που χαρακτηρίζονται από καλλιέπεια, συναισθηματικό πλούτο και δύναμη, ανθρώπων καλλιεργημένων με πείρα στο επάγγελμά τους και στη ζωή, αρθρογράφων ή συγγραφέων που θα σας συναρπάσουν με τη σοφία τους. Μερικές φορές θα πιστέψετε ότι πρόκειται για παιχνίδι με το άγνωστο με νικητές εσάς τους ίδιους μέσα από τη φιλοσοφική σκέψη και την ανάπτυξη ιδεών των ενηλίκων επιστημόνων. Τονίζω ιδιαίτερα το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας παρά το γεγονός ότι δεν είναι διδακτικό αντικείμενο της ειδικότητάς μου, εξ ενός γιατί είναι μάθημα παρεξηγημένο ως προς τις ώρες μελέτης του-δεν το διαβάζουν οι μαθητές, εξ ετέρου γιατί είναι απαραίτητο σε όλες τις κατευθύνσεις και στα οικονομικά πανεπιστήμια, υπάρχει δε μεγάλη αποτυχία στις εξετάσεις και δύσκολα γράφεται το άριστα.

Τι κάνετε στην περίπτωση που δεν έχετε όρεξη για διάβασμα ή έχετε δεχτεί μεγάλη πίεση από διαγωνίσματα ;

Αυτό σπάνια συμβαίνει στα αποφασισμένα παιδιά. Θα δεχτείτε, όμως, μεγάλες πιέσεις στην διάρκεια της χρονιάς γι αυτό καλό είναι να έχετε τελειώσει τις ύλες πριν τα Χριστούγεννα ή πριν επιστρέψετε μετά τις γιορτές τον Ιανουάριο. Επίσης, δέον είναι να ξεκινήσετε φροντιστήριο στη Β΄ Λυκείου γιατί εκεί θέτονται οι βάσεις για τα μαθήματα της Γ΄ Λυκείου. Το φροντιστήριο που θα επιλέξετε πρέπει να έχει ήδη τη φήμη ενός καλού φροντιστηρίου, με πολλά τμήματα για να μπορείτε να βρείτε αυτό που ταιριάζει στο επίπεδό σας, μετά από συζήτηση με τους εκπαιδευτικούς του. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η φήμη του φροντιστηρίου, αν δηλαδή έχει πολλά χρόνια στην εκπαίδευση μαθητών στον τόπο σας. Μη ρισκάρετε στο θέμα αυτό.

Κατά κανόνα οι μητέρες δεν θα σταματήσουν να κρατούν βιβλία για να τους λέτε τα μαθήματα απ΄έξω, γι αυτό θα πρέπει για κάθε σχολικό βιβλίο από τα τέσσερα που θα διαγωνιστείτε, να έχετε και ένα ρεζέρβα για να το κρατά η μητέρα ή ο πατέρας.

Το διάβασμα δεν ξεκινά ούτε στις δώδεκα, ούτε στις μία το μεσημέρι. Καθημερινά πρέπει να σηκώνεστε στις 7.30 και μετά από ένα καλό πρωινό κάθεστε στο διάβασμα. Αν δεν έχετε όρεξη για την αποστήθιση, ξεκινήστε από τις ασκήσεις, έχοντας στο πλάι σας παρόμοια λυμένες ασκήσεις. Αυτό συμβαίνει όταν δεν έχετε το σχολικό ωράριο. Όταν όμως έχετε μαθήματα στο σχολείο δεν πρέπει να κάνετε απουσίες, ακόμη κι αν έχετε διαγώνισμα στις επόμενες ώρες. Θα δυσαρεστήσετε τους εκπαιδευτικούς του σχολείου σας και οι βαθμοί σας δεν θα είναι καλοί, κατά συνέπεια θα σας στοιχίσει στην τελική βαθμολογία με το συν-πλην των δύο μονάδων. Τα τελευταία χρόνια παρατηρούνται στα δημόσια σχολεία εκπαιδευτικοί που προσφέρουν περισσότερα από τα φροντιστήρια γιατί είναι οργανωτικοί στη δουλειά τους και αποφασισμένοι να περάσουν παιδιά στην τριτοβάθμια. Θα συναντήσετε πολλούς. Αποφασίστε να πάρετε όσα περισσότερα μπορείτε από τους καθηγητές του σχολείου γιατί συνήθως είναι και βαθμολογητές και γνωρίζουν τους τρόπους βαθμολόγησης γραπτών πανελληνίων. Με το νέο σύστημα που προτάθηκε στις 28 Αυγούστου 2017 από τον Υπουργό Παιδείας, κ. Γαβρόγλου, η βαθμολογία των εκπαιδευτικών του σχολείου θα έχει βαρύτητα …… 80% και οι εξετάσεις του Ιουνίου 20% για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση! Το σχολείο και τα μάτια σας, λοιπόν!

Όλοι οι γονείς είναι δίπλα στα παιδιά τους στις πανελλήνιες γι αυτό πρέπει να υπάρχουν όλα έτοιμα στο σπίτι ανά πάσα στιγμή, όπως και ένας γονέας stand by για τις στιγμές της έκρηξης ή της απογοήτευσης.

Αν αισθανθείτε, λοιπόν, ότι δεν έχετε όρεξη για διάβασμα κάνετε το εξής : παίρνετε τα μαθήματά σας στο τραπέζι της κουζίνας και απευθυνόμενοι στη μητέρα σας της λέτε : «Μαμά, εσύ όταν έδινες πανελλήνιες είχες τις παράγουσες στην ύλη σου ή μόνο τα όρια; Είχες εσύ το e; » αν η μαμά ήταν του μαθηματικού, ενώ μπορείτε να τη ρωτήσετε : «Εσύ, μαμά, είχες μόνο τη Γαλλική Επανάσταση και τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, με ρωτάς εμένα που έχω όλη τη Μικρασιατική Καταστροφή και τα σύγχρονα πολιτικά με την Πτώχευση του 1893;». Οπότε η μαμά που ήταν του θεωρητικού και βρίσκεται χρονικά σε περίοδο οικονομικής κρίσης από το 2010, κάθεται δίπλα σας για να ακούσει το μάθημα απ΄έξω και να μάθει για τη διχοτόμηση του νομίσματος. Σιγουράκι.

Δεν υπάρχει μεγάλο χρονικό διάστημα καθημερινά μεταξύ του σχολάσματος και την αρχής του φροντιστηρίου, γι αυτό όλα πρέπει να δουλεύουν ρολόι για τον τελειόφοιτο γιο ή την κόρη. Τα παιδιά δέχονται απίστευτη πίεση και οι γονείς το ξέρουν και συμπαραστέκονται με όποιον τρόπο μπορούν. Η επιτυχία ανταμείβει τους πάντες αλλά η αυτοπεποίθηση που αποκτά ο ίδιος ο επιτυχών ή η επιτυχούσα όταν διαβάσει το πατρικό του όνομα σαν εισακτέος μιας καλής σχολής, δεν συγκρίνεται με τη χαρά των συγγενικών του προσώπων. Πρόκειται για ώθηση ζωής.

Εσείς θα το πετύχετε! Μόνοι σας θα είστε την ώρα των πανελληνίων εξετάσεων, εσείς μόνοι σας θα ξεπεράσετε τους εαυτούς σας. Καταπλήξτε τους όλους!