• του Νίκου Λυγερού.

Στην καταγραφή της επιστολής του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή προς τον Albert Einstein, βλέπουμε ότι στις 4 Οκτωβρίου 1926 γίνεται μία αναφορά στην ημερομηνία γεννήσεως του Ludwig Otto Blumenthal επ’ ευκαιρία των γενεθλίων του. Όντως, εκείνη τη χρονιά έκλεισε τα πενήντα. Ο Ludwig Otto Blumenthal γεννήθηκε στις 20 Ιουλίου 1876. Είναι δηλαδή τρία χρόνια μικρότερος του Καραθεοδωρή και τρία χρόνια μεγαλύτερος του Einstein. Τα μαθητικά του χρόνια τα πέρασε στο Goethe-Gymnasium της Φρανκφούρτης. Στα 18 του, υπό την επήρεια ενός φίλου του, άλλαξε θρησκεία και από Εβραίος έγινε Ευαγγελικός. Τις σπουδές του στα μαθηματικά και στις θετικές επιστήμες τις έκανε στο Göttingen. Εκεί είχε ως καθηγητές τον Hilbert και τον Klein, αλλά και τους Schönflies και Sommerfeld. Βρέθηκε, λοιπόν, σ’ ένα πλαίσιο ανάλογο με εκείνο του Καραθεοδωρή. Όταν πήγε στο Μόναχο, έγινε ο πρώτος διδακτορικός φοιτητής του David Hilbert. Ο τίτλος της διατριβής του είναι: «Über die Entwicklung einer willkürlichen Funktion nach den Nennern eines Stieltjesschen Kettenbruches». Στη συνέχεια σπούδασε κοντά στους Borel και Jordan στο Παρίσι, ενώ το 1901 εκπόνησε στο Göttingen την υφήγησή του με τίτλο «Über Modulfunktionen von mehreren Veränderlichen». Βλέπουμε, δηλαδή, ότι ο Blumenthal πρόλαβε τον Καραθεοδωρή όσον αφορά τις πανεπιστημιακές σπουδές, παρότι ήταν μικρότερός του. Το γεγονός αυτό αιτιολογείται από τις προηγούμενες σπουδές του Καραθεοδωρή στον χώρο της μηχανικής.

Ο κύριος τομέας του έργου του Blumenthal ανήκει στη θεωρία των μιγαδικών συναρτήσεων, πράγμα το οποίο τον συνδέει όχι μόνο με τον καθηγητή του, Hilbert, αλλά και με το έργο του Καραθεοδωρή. Ένα ακόμη σημαντικό βιογραφικό στοιχείο για τον Blumenthal σε σχέση με τους Einstein και Καραθεοδωρή, είναι η θέση του ως αρχισυντάκτης στο διάσημο περιοδικό Mathematischen Annalen, από το 1906 έως το 1938. Η συμβολή του στα μαθηματικά μέσω του περιοδικού αυτού εξηγείται και με τις πολλαπλές του επαφές σε διεθνές επίπεδο αλλά και από τις οκτώ γλώσσες που μιλούσε. Δυστυχώς, οι συνθήκες που δημιούργησε το ναζιστικό καθεστώς, όχι μόνο έδιωξαν τον Albert Einstein από την πατρίδα του, αλλά κατάστρεψαν επίσης την καριέρα και τη ζωή του Blumenthal. Η τραγωδία του τελειώνει με το θάνατό του στις 12 Νοεμβρίου 1944, στο στρατόπεδο συγκέντρωσης στην Theresienstadt.

Το τραγικό της επιστολής που καταγράψαμε προέρχεται από τη γνώση μας για το μέλλον του Blumenthal. Ενώ ο Καραθεοδωρή γράφει για τα γενέθλιά του και το δώρο που σκοπεύει να του κάνει – τα έργα του μεγάλου μαθηματικού Gauss – δεν μπορούμε να μην έχουμε στον νου μας το τραγικό τέλος του Blumenthal. Με άλλα λόγια, το γλυκό ύφος της επιστολής έρχεται σε δραματική αντίθεση με τα γεγονότα που προετοιμάζονται ήδη στη Γερμανία. Κατά συνέπεια, η ύπαρξη του Ludwig Otto Blumenthal στην αλληλογραφία Einstein-Καραθεοδωρή, αναδεικνύει την εμβέλεια του δεύτερου όχι μόνο στα μαθηματικά, αλλά και στην ιστορία της εποχής. Λειτουργεί ως φωτεινός σελιδοδείκτης μέσα στις μαύρες σελίδες της ιστορίας.

*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα του Συνδέσμου Φίλων Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή, “Κ. Καραθεοδωρή”.