– Με τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, google earth, και όχι μόνο!

Σε ένα πανελλήνιο και ένα παγκόσμιο πρόγραμμα μέτρησης της Γήινης Μεσημβρινής Περιμέτρου, συμμετείχαν οι δεκαεννέα μαθήτριες και μαθητές του Α3 τμήματος του 3ου Γυμνασίου Κομοτηνής, σε συνεργασία με τον Σύλλογο Ερασιτεχνικής Αστρονομίας Θράκης ο οποίος για τέταρτη χρονιά παρείχε στο σχολείο εξοπολισμό.

Το πείραμα του Ερατοσθένη, ένα από τα ίο σημαντικά στην ιστορία της Ανθρωπότητας

Ο Ερατοσθένης (Κυρήνη 276 π.Χ. – Αλεξάνδρεια 194 π.Χ.), έζησε κυρίως στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου όπου εργάστηκε ως βιβλιοθηκάριος στην τοπική φημισμένη βιβλιοθήκη. Για σαράντα χρόνια είχε οριστεί ως υπεύθυνος και δίδαξε εκεί. Εκτός των άλλων δραστηριοτήτων και συγγραφών του, ασχολήθηκε με την αστρονομία και με ένα από τα πιο σημαντικά πειράματα που πραγματοποιήθηκε στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ήταν η μέτρηση της περιφέρειας της Γης. Ο Ερατοσθένης πληροφορήθηκε ότι στη Συήνη (σημερινό Ασουάν), ο ήλιος κατά το μεσημέρι του θερινού ηλιοστασίου ρίχνει τις ακτίνες του κάθετα στον ορίζοντα και φωτίζει τον πυθμένα ενός πηγαδιού. Την ίδια στιγμή, στην Αλεξάνδρεια, οι ακτίνες του ηλίου σχηματίζουν μια γωνία 7,2ο (μοιρών), με την κατακόρυφο του τόπου. Στη συνέχεια μέτρησε την απόσταση Αλεξάνδρειας – Συήνης, και υπολόγισε με αξιοζήλευτη ακρίβεια την περιφέρεια της γης! Την υπολόγισε σε 39.690 χιλιόμετρα. Σήμερα «γνωρίζουμε», αν και δεν μπορούμε να μετρήσουμε με σιγουριά, ότι η γήινη μεσημβρινή περίμετρος, είναι 40.007,86 χιλιόμετρα!

Πανελλαδικό «Πείραμα Ερατοσθένη 2016»

Το πανελλήνιο πρόγραμμα οργανώθηκε από τα Εργαστηριακά Κέντρα Φυσικών Επιστημών (ΕΚΦΕ) Σερρών, Κατερίνης, Σπάρτης, 1ο Ηρακλείου και Μυτιλήνης, με την υποστήριξη της Πανελλήνιας Ένωσης Υπεύθυνων ΕΚΦΕ (ΠΑΝΕΚΦΕ), και συμμετείχαν 370 σχολεία από όλη την Ελλάδα. Οι μαθητές οργανώθηκαν σε πέντε ομάδες των τριών-τεσσάρων ατόμων, και ανέλαβαν ο καθένας από μια συγκεκριμένη ιδιότητα-εργασία: Αρχηγός/εμψυχωτής, χειριστής κατακόρυφου πήχη, χειριστής μέτρου για τη μέτρηση της σκιάς, καταγραφέας μετρήσεων. Για να το … διασκεδάσουν και λίγο παραπάνω, χρησιμοποίησαν ένα μεγάλο βιβλίο ύψους 54 εκατοστών (τρεις πήχεις του μέτρου) καθώς και μια ξύλινη κατασκευή ύψους 189.5 εκατοστών, και μέτρησαν και τη σκιά τους. Δημιούργησαν ορθογώνια τρίγωνα χρησιμοποιώντας το γνωστό «οικοδομικό αλφάδι», και: οι μετρήσεις ξεκίνησαν στις 12h:18min, ολοκληρώθηκαν στις 12h:28min, ενώ οι μεσουράνηση του ήλιου συνέβη στις 12h:25min περίπου. Οι μαθητές εργάστηκαν με μεγάλη συνέπεια και μεθοδικότητα, και κατάφεραν να φέρουν σε πέρας την όλη προσπάθεια αρκετά οργανωμένα και με υπευθυνότητα. Χρησιμοποιώντας τη μέση τιμή της σκιάς από τις πέντε μετρήσεις των ομάδων (και ένα εικονικό σχολείο στον Ισημερινό), προσδιορίστηκε  η μεσημβρινή περίμετρος της Γης, ως ίση με την τιμή 40.199 km (σφάλμα 0,48% από την πραγματική τιμή). Το αποτέλεσμα των μετρήσεων ήταν αρκετά ικανοποιητικό (αν και οι μαθητές έχουν επιτύχει μετρήσεις με πολύ μικρότερο σφάλμα σε δοκιμαστικές προσπάθειες). Στα αξιοσημείωτα και το γεγονός, ότι για να το … διασκεδάσουν λίγο παραπάνω τα παιδιά, μέτρησαν και … τη σκιά τους, χρησιμοποιώντας ένα μεγάλο βιβλίο ύψους 54 εκατοστών (τρεις πήχεις του μέτρου), και μια ξύλινη κατασκευή ύψους 189.5 εκατοστών.

Παγκόσμια δράση «Eratosthenes Experiment 2016»

Διοργανώθηκε με την υποστήριξη του Inspiring Science Education / Open Discovery Space, και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στο πλαίσιο της δράσης FP7μ με τη συμμετοχή περίπου τετρακοσίων σχολείων από όλο τον κόσμο. Πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία σχολικών μονάδων που βρίσκονται περίπου στον ίδιο μεσημβρινό, και αναζητήθηκαν συνεργασίες με τριάντα σχολεία από Ελλάδα, Ρουμανία και Φινλανδία, καθώς υπήρχε η πιθανότητα συννεφιάς και έπρεπε τα σχολεία να μπορέσουν να πάρουν μετρήσεις – να μπορέσουν να δουν τον ήλιο δηλαδή… Θετικά ανταποκρίθηκαν αρχικά δεκαεπτά σχολεία, και άρχισε η ανταλλαγή μηνυμάτων για την ενδυνάμωση των σχέσεων και πιθανές απορίες για τη συνεργασία και το πείραμα. Τελικά, με την ανταλλαγή των μηνυμάτων δημιουργήθηκε ο παρακάτω πίνακας από τη συνεργασία των δέκα σχολείων:

          Συνεργασίες του 3ου Γυμνασίου Κομοτηνής με άλλα ευρωπαϊκά σχολεία

για τη Γήινη Μεσημβρινή Περίμετρο (Eratosthenes Experiment 2016)

Χώρα Πόλη Μεσημβρινή απόσταση σχολείων (km) Γήινη μεσημβρινή

περίμετρος (km)

Απόκλιση από την πραγματική τιμή
Ελλάδα Νάξος 454,14 60.739 51,8 %
Ελλάδα Μοχός – Κρήτη 650,67 34.031 14,9 %
Ελλάδα Ηράκλειο 642,37 41.339 3,3 %
Ρουμανία Rosiorii de Vede, Teleorman 332,16 39.442 1,4 %
Ρουμανία Targoviste 422,95 36.837 7,9 %
Ρουμανία Poeni 364,82 30.902 22,8 %
Ρουμανία Rosiori de Vede 332,45 39.477 1,3 %
Φινλανδία Vantaa 2134,49 35.443 11,4 %
Φινλανδία Ii  ,  + 65ο North 2693,13 39.471 1,3 %
Μέση τιμή 9 μετρήσεων 39.742 km 0,66%

Αδυναμία να πραγματοποιήσουν μετρήσεις δήλωσαν τρία σχολεία από τη Φινλανδία και ένα από τη Ρουμανία, τα οποία και ζήτησαν να πραγματοποιήσουν το πείραμα σε μετέπειτα χρόνο, όμως η συννεφιά στην Κομοτηνή δεν το επέτρεψε…

Η προσπάθεια του σχολείου συνεχίζεται για τα 11 τμήματα της Α΄ και Β΄ τάξης, αφού συμμετέχει και σε ένα ακόμη πρόγραμμα, με το ίδιο πείραμα, του Ερατοσθένη, που υποστηρίζεται πάλι από ένα παγκόσμιο δίκτυο σχολείων, αυτή τη φορά μέσω etwinning,  επαναλαμβάνοντας τις μετρήσεις σχεδόν όποτε έχει ήλιο (στα πλαίσια των εργαστηριακών ασκήσεων Φυσικής Α΄ και Β΄ τάξης – μέτρηση μήκους).

Advertisement