• Του καρδιολόγου, Πασχάλη Σόφτα.

Παρά τις τεράστιες προόδους που επιτεύχθηκαν στην ιατρική τα τελευταία χρόνια, οι καρδιαγγειακές παθήσεις συνεχίζουν να αντιπροσωπεύουν την κύρια αιτία θανάτου στα δυτικά κράτη και να γίνονται ολοένα και περισσότερο διαδεδομένες στον γενικό πληθυσμό. Ο κίνδυνος εμφάνισής τους είναι αποδεδειγμένα συνδεδεμένος με μη τροποποιήσιμους παράγοντες, όπως η κληρονομικότητα, το φύλο, η ηλικία, αλλά στη ρίζα της αυξανόμενης επίπτωσής τους υπάρχει κατά κύριο λόγο η υιοθέτηση συνηθειών ζωής επιβλαβών για την καρδιά και τα αγγεία. Ως προς αυτό το μέτωπο, ευτυχώς, μπορούν να γίνουν πολλά: αρκεί μία καλύτερη καθημερινή περιποίηση του εαυτού μας.

Η υγιεινή διατροφή, η τακτική φυσική άσκηση, η διακοπή του καπνίσματος και η διατήρηση της καλής διάθεσης ακόμη και αν τα πράγματα δεν πηγαίνουν ακριβώς όπως θα θέλαμε, είναι η συνταγή για τη μείωση του καρδιαγγειακού μας κινδύνου, και μαζί του της πιθανότητας να μας συμβούν οξέα και βαριά επεισόδια όπως το έμφραγμα ή το εγκεφαλικό, ή χρόνιες παθήσεις με αναπηρία όπως η καρδιακή ανεπάρκεια. Μία επιπλέον, θεμελιώδης όψη της πρόληψης των ασθενειών, αφορά στους τακτικούς ιατρικούς ελέγχους με έναρξη κυρίως στην ηλικία των 35-40 ετών.

Αρτηριακή πίεση, επίπεδα σακχάρου, χοληστερόλης και τριγλυκεριδίων στο αίμα, είναι παράμετροι-«κλειδιά» προς έλεγχο, διότι από αυτές εξαρτάται ένα μεγάλο μέρος του συνολικού καρδιομεταβολικού κινδύνου (βλ. πίνακα).

ΑΡΘΡΟ ΠΙΝΑΚΑΣΕΣΥ ΤΙ ΧΡΩΜΑ ΕΙΣΑΙ;

Πράσινο σκούρο: Συγχαρητήρια! Η καρδιαγγειακή σου υγεία αγγίζει την τελειότητα και ο κίνδυνος ενός οξέος επεισοδίου για τα επόμενα δέκα χρόνια είναι ελάχιστος. Σε μεγάλο βαθμό αυτό οφείλεται στον υγιεινό τρόπο ζωής σου. Μην τον εγκαταλείψεις, με το πέρασμα των χρόνων θα είναι η σημαντικότερή σου άμυνα.

Πράσινο ανοιχτό: Το καρδιαγγειακό σου σύστημα είναι γενικά σε καλή κατάσταση, μα αρχίζει να σου ζητάει λίγη περισσότερη προσοχή. Να θυμάσαι να ελέγχεις τακτικά την πίεση και τη χοληστερίνη σου, να μην παχύνεις, και αν καπνίζεις να προσπαθήσεις να το κόψεις. Ο καρδιαγγειακός σου κίνδυνος είναι ακόμα αρκετά χαμηλός, αλλά είναι απαραίτητο να κρατήσεις υπό έλεγχο την κατάσταση, ιδίως αν είσαι ακόμα νέος (κάτω από 50 ετών). Αν είσαι υπέρβαρος ή κάνεις καθιστική ζωή, να αλλάξεις τις συνήθειές σου και προσπάθησε να διατηρηθείς σε φόρμα. Επιπλέον, συζήτησε με τον γιατρό σου την πιθανότητα περιοδικών ελέγχων και ειδικών θεραπειών. Το κάπνισμα σε κάθε περίπτωση πρέπει να διακοπεί.

ΑΡΘΡΟ ΚΑΡΔΙΑΚίτρινο: Ο καρδιαγγειακός σου κίνδυνος αρχίζει να γίνεται σημαντικός και πρέπει να είσαι σε εγρήγορση αν δε θέλεις η απλή πρόοδος της ηλικίας να χειροτερέψει περισσότερο την κατάσταση. Συμφώνησε με τον γιατρό σου τακτικές επισκέψεις και ακολούθησε τις οδηγίες του σχετικά με τον τρόπο ζωής και την φαρμακευτική αγωγή που πρέπει να λαμβάνεις.

Κόκκινο: Αν βρίσκεσαι στην κόκκινη περιοχή πρέπει να δείξεις μεγάλη προσοχή. Πιθανά η πίεσή σου και η χοληστερίνη σου θα πρέπει να διορθωθούν με μία πιο υγιεινή διατροφή και εξειδικευμένα φάρμακα. Αν καπνίζεις πρέπει να το διακόψεις. Για να προστατέψεις την καρδιά σου πρέπει να εξετάζεσαι τακτικά και να ακολουθείς τις συμβουλές του γιατρού σου.

Καφέ: Δεν είσαι πια νεότατος και πιθανά τα καρδιαγγειακό σου σύστημα υπέφερε από έναν ανθυγιεινό τρόπο ζωής. Εμπιστέψου τον γιατρό σου για να εκτιμήσει τον φαρμακευτικό τρόπο δράσης που θα προλάβει την επιδείνωση και θα μειώσει τον κίνδυνο των οξέων επεισοδίων. Να θυμάσαι πως τα φάρμακα δεν είναι μία εναλλακτική στον υγιεινό τρόπο ζωής αλλά μία συμπληρωματική αγωγή.

Θρέψε την καρδιά και τις αρτηρίες

Μια υγιεινή και ισορροπημένη διατροφή είναι το πρώτο και κύριο βήμα για την ευεξία, για τη διατήρηση σε φόρμα και για την πρόληψη πολλών παθολογικών καταστάσεων, κυρίως του μεταβολισμού (δυσλιπιδαιμίες και διαβήτης) και του καρδιαγγειακού συστήματος (υπέρταση, στεφανιαία νόσος, έμφραγμα, εγκεφαλικό επεισόδιο, κτλ.).

ΑΡΘΡΟ ΠΥΡΑΜΙΔΑΠλήθος μελετών έχει αποδείξει ότι η μεσογειακή διατροφή, που βασίζεται σε φρούτα, φρέσκα λαχανικά, δημητριακά κατά προτίμηση ολικής άλεσης, όσπρια, ψάρι, λευκό κρέας και φυτικά έλαια, είναι η ιδανική επιλογή για την προστασία της καρδιάς και των αγγείων, γιατί παρέχει στον οργανισμό όλα τα θρεπτικά συστατικά που χρειάζεται χωρίς να τον επιβαρύνει με κορεσμένα λίπη, χοληστερόλη, νάτριο. Αυτό βέβαια συμβαίνει όταν δε γίνεται υπερβολή στην ποσότητα και η θερμιδική πρόσληψη είναι σύμφωνη με τα φυσικά χαρακτηριστικά, την ηλικία και την καθημερινή δραστηριότητα του ατόμου. Πράγματι, μόνο με τον τρόπο αυτό μπορεί να προληφθεί το υπέρβαρο και η παχυσαρκία που είναι εξαιρετικά βλαβερά για την γενική ευεξία. Τα λευκά και τα κόκκινα κρέατα, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά θα πρέπει να καταναλώνονται  το καθένα όχι περισσότερο από 1-2 φορές την εβδομάδα.

ΜΕΙΩΣΕ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΑΛΑΤΙΟΥ

Το αλάτι δεν είναι βλαβερό για τον οργανισμό αλλά γίνεται έτσι όταν καταναλώνεται σε μεγάλη ποσότητα, γιατί μπορεί να προκαλέσει την υπέρταση που αποτελεί έναν από τους κυριότερους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου. Η ιδανική ποσότητα αλατιού που πρέπει να λαμβάνουμε καθημερινά θα πρέπει να είναι το πολύ 5 γραμμάρια. Για να τηρηθεί αυτό το όριο είναι σημαντικό να χρησιμοποιείται λίγο στο μαγείρεμα (δίνοντας γεύση στο φαγητό και με άλλα καρυκεύματα και αρωματικά βότανα), να μην προστίθεται άλλο επάνω στο τραπέζι και επιπλέον να αποφεύγονται τα τρόφιμα που το περιέχουν σε μεγάλες ποσότητες, όπως τυριά, σαλάμια, αλμυρά σνακ, κονσέρβες και άλλα επεξεργασμένα προϊόντα, κύβοι σούπας, έτοιμα φαγητά και σάλτσες, προτιμώντας πάντα τα φρέσκα προϊόντα.

ΚΡΑΣΙ, ΜΠΥΡΑ & ΣΙΑ

Το κόκκινο κρασί απέδειξε προστατευτικές ιδιότητες για το καρδιαγγειακό σύστημα, με τον όρο όμως να μην ξεπερνιούνται τα 1-2 ποτηράκια την ημέρα, κατά προτίμηση μαζί με τα γεύματα. Πάνω από αυτή την ποσότητα οι βλάβες είναι μεγαλύτερες από τα οφέλη. Η κατανάλωση μπύρας και άλλων αλκοολούχων δεν απαγορεύεται αλλά θα πρέπει να είναι το ίδιο περιορισμένη. Θυμήσου επίσης να μην λαμβάνεις φάρμακα μαζί με αλκοόλ.

ΑΡΘΡΟ ΑΛΚΟΟΛ

ΟΙ ΠΥΛΩΝΕΣ ΤΗΣ ΥΓΙEIΝΗΣ ΔΙΑΤΡΟΦΗΣ

  • Να καταναλώνεις κάθε μέρα τουλάχιστον 3-5 μερίδες φρέσκων φρούτων και λαχανικών κάθε είδους. Είναι ο καλύτερος τρόπος για να γεμίσεις τον οργανισμό με βιταμίνες, μέταλλα και ίνες.
  • Αύξησε την κατανάλωση οσπρίων (φασόλια, αρακά, ρεβίθια, φάβα, φακές και σόγια). Είναι εξαιρετική εναλλακτική στο κρέας γιατί είναι πλούσια σε πρωτεΐνες και «καλά» φυτικά λίπη.
  • Να τρως ψάρι, φρέσκο ή κατεψυγμένο τουλάχιστον 2-3 φορές την εβδομάδα. Το ψάρι δίνει στον οργανισμό εκλεκτές πρωτεΐνες και ωμέγα-3 λιπαρά οξέα που μπορούν να συνεισφέρουν στη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου.
  • Να χρησιμοποιείς φυτικά έλαια στο φαγητό. Το παρθένο ελαιόλαδο και το σπορέλαιο (καλαμπόκι, ηλιόσπορος και σόγια) περιέχουν ω-6 λιπαρά οξέα που προστατεύουν από καρδιαγγειακές παθήσεις.
  • Περιόρισε την κατανάλωση ζωικών λιπών. Βούτυρο, λαρδί, κρέμα γάλακτος περιέχουν μεγάλες ποσότητες κορεσμένων λιπαρών (τριγλυκερίδια) και χοληστερόλη που ευνοούν την απόφραξη των αρτηριών.
  • Να προτιμάς τα λευκά κρέατα και τις λεπτότερες φέτες. Κοτόπουλο και γαλοπούλα, μοσχάρι και κουνέλι, μαγειρεμένα στο grill, στον ατμό ή στα κάρβουνα με την αφαίρεση του ορατού λίπους είναι μία καλή εναλλακτική στη μπριζόλα. Θυμήσου όμως να μην υπερβαίνεις στην κατανάλωση κρέατος λευκού ή κόκκινου τις 2-3 φορές την εβδομάδα.
  • Περιόρισε την κατανάλωση αλλαντικών. Λουκάνικα, wurstel, σαλάμια και μορταδέλες είναι πολύ πλούσια σε χοληστερόλη και κορεσμένα λιπαρά. Προτίμησε τα πιο ελαφριά σαλάμια όπως το προσούτο και το σπεκ αφαιρώντας πάντα το ορατό λίπος και θυμήσου πως περιέχουν πολύ αλάτι.
  • Να τρως δημητριακά καθημερινά, κατά προτίμηση ολικής άλεσης. Το ψωμί, τα μακαρόνια οι πατάτες, το ρύζι και το σιμιγδάλι αποτελούν μια αναντικατάστατη πηγή σύνθετων υδατανθράκων: σε χορταίνουν και σου παρέχουν ενέργεια, χωρίς να σε βαραίνουν. Αρκεί να μην υπερβαίνονται οι συνιστώμενες ποσότητες (50-80gr την ημέρα) και να μην συνοδεύονται από λιπαρά συνοδευτικά.
  • Μείωσε την κατανάλωση απλών σακχάρων. Γλυκές τροφές και αναψυκτικά ευνοούν την αύξηση του σωματικού βάρους και την ανάπτυξη διαβήτη. Πρέπει να λαμβάνονται μόνο περιστασιακά.
  • Κατανάλωνε τα γαλακτοκομικά με μέτρο. Το γάλα και τα τυροκομικά προϊόντα είναι πολύτιμα για τα οστά αλλά είναι πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά και χοληστερόλη. Να προτιμάς τα φρέσκα και τα πιο ελαφρά (light) ως υποκατάστατα του κρέατος, του ψαριού, των αυγών και όχι στο τελείωμα του γεύματος.

Προπόνησε την καρδιά και τις αρτηρίες

Σε οποιαδήποτε ηλικία, η κίνηση είναι ευεργετική γενικά για τον οργανισμό και ειδικά για το καρδιαγγειακό σύστημα. Αν η άσκηση γίνεται συχνά και χωρίς υπερβολές σε σχέση με τις δυνατότητες, βοηθά στη διατήρηση σε φόρμα, προλαμβάνοντας και εμποδίζοντας την απόκτηση υπερβολικού βάρους, βελτιώνοντας τον μεταβολισμό των υδατανθράκων και των λιπών, μειώνοντας τον κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη και δυσλιπιδαιμιών. Συνεισφέρει στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, ενισχύει την αναπνευστική ικανότητα των πνευμόνων και διατηρεί την καρδιά προπονημένη, επιτρέποντάς την να εργάζεται πιο αποδοτικά. Βοηθά στην εκτόνωση της έντασης και του στρες και βελτιώνει την ψυχική διάθεση. Επιπλέον, μειώνει την επιθυμία του καπνίσματος, διευκολύνοντας την διακοπή του. Όλοι αυτοί οι παράγοντες ερμηνεύονται ως περισσότερη συνολική άμεση ευεξία και σημαντική καρδιαγγειακή προστασία σε βάθος χρόνου.

Αυτές που αναδεικνύονται περισσότερο ευεργετικές για την καρδιά και τις αρτηρίες είναι κατά κύριο λόγο οι αερόβιες δραστηριότητες, όπως το jogging, το ποδήλατο, το κολύμπι, η γυμναστική, αλλά στην πραγματικότητα οποιοδήποτε είδος φυσικής άσκησης που εκτελείται για τουλάχιστον μισή ώρα την ημέρα 4-5 φορές την εβδομάδα έχει αποδεδειγμένα θετικά αποτελέσματα  στην υγεία της καρδιάς και των αγγείων. Για να αποκτήσει κάποιος χειροπιαστά οφέλη δε χρειάζεται να είναι αθλητής, αρκεί να εκμεταλλευτεί τις πολλές ευκαιρίες για κίνηση που προσφέρει η καθημερινότητα, για παράδειγμα περιορίζοντας τις μετακινήσεις με το αυτοκίνητο, περπατώντας περισσότερο, ανεβαίνοντας σκάλες, βγάζοντας βόλτα τον σκύλο, έχοντας ενεργές δραστηριότητες όπως ο χορός, το ποδήλατο, το περπάτημα, η κηπουρική, κτλ.

Παραδείγματα χρήσιμης αεροβικής δραστηριότητας

  • ελαφρύ τρέξιμο (jogging), βάδην
  • Ποδηλασία και ποδηλατοβόλτες
  • Κολύμβηση και γυμναστική σε πισίνα (acquagym)
  • Tέννις, πινκ πονκ
  • Βόλεϊ
  • Σκι
  • Αεροβική, χορός
  • Γρήγορο περπάτημα
  • Κηπουρική και καλλιέργεια κηπευτικών
  • Μικροεργασίες συντήρηση του σπιτιού
  • Χορός
  • Ενασχόληση και παιχνίδι με παιδιά

Τα πλεονεκτήματα της άσκησης

  • Βοηθά στον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και διατηρεί προπονημένη την καρδιά, βελτιώνοντας την λειτουργία της τόσο στην ηρεμία όσο και κατά την άσκηση (κόπωση).
  • Ευνοεί την μείωση του σωματικού βάρους (αν υπάρχει πλεόνασμα) και βοηθά στη διατήρηση της φυσικής κατάστασης.
  • Προωθεί τη μείωση της «κακής» χοληστερόλης (LDL) και αυξάνει τα επίπεδα της «καλής» χοληστερόλης(HDL).
  • Μειώνει τον κίνδυνο της θρόμβωσης διατηρώντας το αίμα πιο λεπτόρρευστο, βελτιστοποιώντας τις διαδικασίες του πηκτικού μηχανισμού του σώματος.
  • Χαλαρώνει τον εκνευρισμό, την ένταση, το άγχος και βελτιώνει την διάθεση, ειδικά όταν γίνεται με παρέα.
  • Βελτιώνει την ποιότητα και τη διάρκεια του νυκτερινού ύπνου.
  • Καθιστά ευκολότερη τη διακοπή του καπνίσματος.
  • Στους διαβητικούς, έχει ευεργετικές δράσεις στον μεταβολισμό των σακχάρων, και στη σταθεροποίηση της γλυκαιμίας.
  • Σε ασθενείς που έχουν υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου, με στεφανιαία νόσο και σε ασθενείς μα καρδιακή ανεπάρκεια βελτιώνει την καρδιακή συχνότητα και ανακουφίζει τα συμπτώματα (αναπνευστική δυσχέρεια, μυϊκή αδυναμία, άγχος, ανασφάλεια κτλ.).

Πώς ξεκινά κανείς να κινείται περισσότερο;

Ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσει κάποιος να ασχολείται με ένα σπορ ή απλά να αυξήσει το προσωπικό επίπεδο φυσικής καθημερινής δραστηριότητας: ο ανθρώπινος οργανισμός είναι ειδικά κατασκευασμένος για την κίνηση και τα οφέλη που θα προκύψουν θα είναι πάντα ουσιαστικά. Το ξεκίνημα όμως θα πρέπει να είναι προοδευτικό, βήμα το βήμα, σε αναλογία με την υφιστάμενη φυσική κατάσταση, την ηλικία, την υγεία. Αν είναι μεγάλο το χρονικό διάστημα της απραξίας, θα πρέπει αρχικά να νικηθεί η καθιστική ζωή της καθημερινότητας, για παράδειγμα με την άρνηση χρήσης του αυτοκινήτου όποτε αυτό δεν είναι απαραίτητο, με τη χρήσης της σκάλας, με την αφαίρεση της μπαταρίας από το τηλεχειριστήριο, κ.α. Όταν με τον τρόπο αυτό αρχίσει η περισσότερη κίνηση θα μπορέσει να ξεκινήσει σταδιακά και μία πιο δομημένη φυσική άσκηση (χαλαρό τρέξιμο, γυμναστική, κολύμπι, ποδήλατο), αυξάνοντας σιγά σιγά και την ένταση και συχνότητα των προπονήσεων.

Το μυστικό για να μην εγκαταλειφτούν οι νέες καλές συνήθειες στη γέννησή τους, είναι να επιλεχθούν οι πιο αγαπητές δραστηριότητες και να γίνονται μαζί με άλλους σε ευχάριστο περιβάλλον, το ιδανικότερο στη φύση. Θα πρέπει να διατηρηθεί ένας ρυθμός 3-4 προπονήσεων την εβδομάδα, διάρκειας 30-60 λεπτά τη φορά.

Άφησε τις αρτηρίες σου να αναπνεύσουν

Το κάπνισμα είναι εξαιρετικά βλαβερό, όχι μόνο για το αναπνευστικό σύστημα, αλλά και για όλο τον οργανισμό. Εκτός του ότι αποτελεί την κύρια αιτία του καρκίνου του πνεύμονα, της χρόνιας βρογχίτιδας, του εμφυσήματος και της αύξησης της συχνότητας και βαρύτητας των αναπνευστικών λοιμώξεων, τα προϊόντα της καύσης του καπνού ευνοούν την εμφάνιση καρκίνων του στόματος, του λάρυγγα, του παγκρέατος, της ουροδόχου κύστης, του νεφρού, του τραχήλου της μήτρας, του οισοφάγου, του στομάχου και του εντέρου.

Σε καρδιαγγειακό επίπεδο, η νικοτίνη ασκεί δηλητηριώδη δράση, προωθώντας την αγγειοσύσπαση και την αύξηση της καρδιακής συχνότητας, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης αρτηριακής υπέρτασης, αρρυθμιών και αγγειοσπασμών. Επιπροσθέτως, η αυξημένη παραγωγή των ελευθέρων ριζών με το κάπνισμα προκαλεί την οξείδωση των μεταφορέων της χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων στο αίμα, καθιστώντας τους ιδιαίτερα βλαβερούς για τα τοιχώματα των αρτηριών, διευκολύνοντας έτσι την εμφάνιση της στεφανιαίας νόσου και οξέων καταστάσεων, όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου και το εγκεφαλικό επεισόδιο.

Το κάπνισμα αυξάνει τον καρδιαγγειακό κίνδυνο και με έμμεσο τρόπο. Ο καπνιστής τείνει όντως να έχει μία μειωμένη αναπνευστική ικανότητα και να αισθάνεται το λαχάνιασμα πιο εύκολα μετά από μέτρια δραστηριότητα, με αποτέλεσμα να αποφεύγει την φυσική άσκηση και να διάγει συνολικά έναν λιγότερο υγιεινό τρόπο ζωής. Ευτυχώς όμως, απέναντι από αυτές τις αποδεδειγμένες βλάβες, υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις για τα οφέλη που αποκομίζονται από τη διακοπή του καπνίσματος. Οι μελέτες αποδεικνύουν σημαντικά μειωμένο καρδιαγγειακό κίνδυνο μετά από λίγα έτη από την εγκατάλειψη του τσιγάρου.

ΑΡΘΡΟ ΤΣΙΓΑΡΟ

ΠΩΣ διακόπτεται το κάπνισμα;

  • • Όντας ενημερωμένοι για τις βλάβες που προκαλεί ο καπνός και αποφασισμένοι για τη διακοπή του.
  • • Ορίζοντας συγκεκριμένη ημερομηνία διακοπής και εκτελώντας την απόφαση.
  • • Έχοντας αντίληψη της δυσκολίας της απόφασης για διακοπή ώστε να μην υπάρχει απογοήτευση αν αποτύχει η πρώτη προσπάθεια.
  • • Ζητώντας ενδεχομένως ιατρική βοήθεια, όπως σε ειδικά ιατρεία διακοπής του καπνίσματος όπου διατίθενται υποκατάστατα νικοτίνης και ειδικά επικουρικά φάρμακα.
  • • Προσπαθώντας να υπομείνετε το υψηλό επίπεδο έντασης των πρώτων ημερών χωρίς τσιγάρο, σκεπτόμενοι πως η κατάσταση θα βελτιωθεί με το πέρασμα του χρόνου.
  • • Ακολουθώντας έναν υγιεινό τρόπο ζωής: τρώγοντας ισορροπημένα, πίνοντας περισσότερο νερό και λιγότερο καφέ, αλκοόλ και αναψυκτικά, κάνοντας συστηματικά άσκηση/άθληση, έχοντας επαρκή νυκτερινό ύπνο.
  • • Μη αντιρροπώντας την επιθυμία για κάπνισμα, τρώγοντας περισσότερο ή διαλέγοντας ελκυστικά τρόφιμα όπως γλυκά ή αλμυρά σνακ.
  • • Αφιερώνοντας περισσότερο χρόνο σε δραστηριότητες και ενδιαφέροντα που βοηθούν να ξεχνιέται η σκέψη του τσιγάρου.
  • • Αποφεύγοντας τις καταστάσεις που τυπικά συνδυάζονται με το κάπνισμα, ιδίως τις πρώτες εβδομάδες της διακοπής του καπνίσματος.
  • •Ενημερώνοντας τους συγγενείς και φίλους για την πρόθεση της διακοπής καπνίσματος και ζητώντας συμπαράσταση στο εγχείρημα.
  • • Διακόπτοντας το κάπνισμα με δραστικό τρόπο, πετώντας όλα τα πακέτα από το σπίτι, το αυτοκίνητο, το γραφείο και μη υποκύπτοντας στον πειρασμό του καπνίσματος «ενός μόνο τσιγάρου».

Περιποιήσου την καρδιά και τις αρτηρίες

Για να διατηρήσει τη φόρμα του για πολύ καιρό, η καρδιά έχει ανάγκη και από ξεκούραση, από διασκέδαση και από ηρεμία. Οι επιστημονικές μελέτες έχουν αποδείξει πως η νευρικότητα, το άγχος και το στρες συνδέονται, όχι μόνο με μια σημαντική μείωση της γενικής ευεξίας και της ποιότητας ζωής, αλλά και με έναν αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, τόσο οξέων, όσο και χρόνιων, με πρώτα απ’ όλα το έμφραγμα του μυοκαρδίου, τη στεφανιαία νόσο και το εγκεφαλικό επεισόδιο. Το ίδιο συμβαίνει με την κατάθλιψη, η εμφάνιση της οποίας μεταξύ των άλλων, ευνοείται από έντονους ρυθμούς ζωής και εργασίας παρατεταμένης διάρκειας.

Για να προστατευτεί η υγεία της καρδιάς και των αρτηριών, δε θα πρέπει να υποτιμάται η σημασία και των ψυχολογικών παραμέτρων, προσπαθώντας πάντα για να υιοθετηθεί μια συμπεριφορά όσο το δυνατό πιο γαλήνια και αποσπασμένη από τις δυσκολίες που μπορεί να παρουσιαστούν στην καθημερινότητα. Ένα κλειδί της επιτυχίας εδώ, είναι η αντιμετώπιση των διαφόρων καταστάσεων με αισιοδοξία, ειρωνεία, χαλαρότητα, διατηρώντας πάντα την καλή διάθεση. Μέχρι και η σημασία του γέλιου έχει μελετηθεί, αποδεικνύοντας στατιστικά σημαντική μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου μόλις μισή ώρα γέλιου την ημέρα.

Η σημασία της ανάπαυσης

Η υγεία της καρδιάς επηρεάζεται σημαντικά από την ποιότητα της νυκτερινής ανάπαυσης. Κατά τη διάρκεια του ύπνου, το κυκλοφορικό σύστημα του οργανισμού ελαττώνει τη δραστηριότητά του: ο καρδιακός ρυθμός επιβραδύνεται, τα αιμοφόρα αγγεία διαστέλλονται, η αρτηριακή πίεση υποχωρεί. Αυτή η κατάσταση του “stand-by” είναι σημαντική για την επαναφόρτιση των μπαταριών, ώστε να εξασφαλιστεί η ιδανική καρδιαγγειακή λειτουργία.

Αν ο ύπνος είναι λίγος ή κακός εξαιτίας προβλημάτων αϋπνίας ή άλλων ενοχλημάτων, όπως το σύνδρομο νυκτερινής άπνοιας (ροχαλητό) ή το σύνδρομο των ανήσυχων ποδιών, η καρδιά και τα αγγεία διατρέχουν τον κίνδυνο ανάπτυξης υπέρτασης και/ή εμφάνισης βαρέων οξέων καταστάσεων. Και για τον λόγο αυτό είναι σημαντικό να ακολουθούνται σωστοί κανόνες υπνικής υγείας και να απευθύνεται κάποιος στον γιατρό για την επίλυση ειδικότερων προβλημάτων.

ΑΡΘΡΟ ΥΠΝΟΣΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΕΝΑΝ ΚΑΛΟ ΥΠΝΟ

  • Να πηγαίνεις για ύπνο και να ξυπνάς κάθε μέρα την ίδια ώρα, διατηρώντας κανονικούς τους ρυθμούς της ζωής.
  • Να διακόψεις την κατανάλωση ποτών που περιέχουν καφεΐνη ή άλλες διεγερτικές ουσίες τις απογευματινές και νυχτερινές ώρες.
  • Να αποφεύγεις την υπερφόρτιση του στομάχου με βαριά βραδινά γεύματα, πλούσια σε λιπαρά, σε καρυκεύματα, δύσπεπτα και να μην τρώς πριν πάς για ύπνο.
  • Να περιορίσεις την κατανάλωση αλκοόλ κατά τη διάρκεια της μέρας και να μην το πίνεις τις βραδινές ώρες.
  • Να μην καπνίζεις πριν τον ύπνο και να μην καπνίζεις ποτέ στο υπνοδωμάτιο.
  • Αν είσαι νευρικός ή στρεσαρισμένος ένα ζεστό μπάνιο μπορεί να βοηθήσει στη χαλάρωση και να ευνοήσει τον ύπνο.
  • Να ασκείσαι τακτικά κατά την ημέρα. Εκτονώνει το στρες και βελτιώνει την ποιότητα του ύπνου.
  • Να μην ασχολείσαι με απαιτητικές δραστηριότητες πριν από τον ύπνο (διάβασμα, γυμναστική, κτλ.)
  • Να κοιμάσαι σε σκοτεινό και ήσυχο χώρο (διαφορετικά θα βοηθούσε η χρήση μάσκας ύπνου και/ή ωτοασπίδων).
  • Να απευθύνεσαι στον γιατρό για την επίλυση των πιο ειδικών προβλημάτων.

ΑΡΘΡΟ ΕΛΕΓΧΟΣΝα ελέγχεις την καρδιά και τις αρτηρίες

Ακόμα κι αν κάποιος είναι νέος και γυμνασμένος θα μπορούσε να είναι εκτεθειμένος σε έναν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών παθήσεων, χωρίς αυτό να γίνεται αντιληπτό, ιδίως αν είναι καπνιστής ή αν ακολουθεί ανθυγιεινό τρόπο ζωής. Καταστάσεις όπως η υπέρταση και η υπερλιπιδαιμία, που είναι οι κύριοι εχθροί της υγείας της καρδιάς και των αρτηριών, δεν είναι προνόμιο των άνω των 50 αλλά είναι εξαιρετικά διαδεδομένες ήδη ξεκινώντας από τα 35-40 έτη.

Ακόμα κι αν δεν προκαλούν εμφανή συμπτώματα, η υπέρταση και το πλεόνασμα των λιπιδίων στο αίμα βλάπτουν προοδευτικά το καρδιαγγειακό σύστημα, ευνοώντας την εμφάνιση σοβαρών οξέων και χρόνιων παθήσεων. Το ίδιο ισχύει και για την υπεργλυκαιμία, που είναι προθάλαμος του διαβήτη τύπου ΙΙ. Για την προστασία λοιπόν από πιθανά προβλήματα είναι σημαντικό να γίνονται τακτικοί έλεγχοι για την έγκαιρη διάγνωση πιθανών τροποποιήσεων αυτών των παραμέτρων και τη διόρθωσή τους μέσω ενός αναπροσανατολισμού των συνηθειών της ζωής και , αν είναι απαραίτητο, με ειδικές θεραπείες.

Πότε να ξεκινήσεις τους ελέγχους

Για τους υγιείς, δεν υπάρχει ένα επίσημο ημερολόγιο των απαραίτητων ελέγχων, αλλά σε γενικές γραμμές οι γιατροί προτείνουν την μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, της χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων και της γλυκαιμίας μία φόρα, μεταξύ των 30 και 35 χρόνων. Με βάση τα αποτελέσματα αυτών των πρώτων εκτιμήσεων, ο γιατρός θα μπορέσει να καθορίσει και τον χρόνο επανάληψής τους ή να προτείνει άλλες περισσότερο διεξοδικές εξετάσεις. Γενικά, αν δεν υφίστανται ειδικά προβλήματα, μπορεί να είναι αρκετός ο ετήσιος έλεγχος, ως τα 45 με 50 έτη, ή έως ότου δεν υπεισέρχονται ειδικές παθολογικές καταστάσεις, καρδιαγγειακής ή άλλης φύσης.

ΑΡΘΡΟ ΕΜΦΡΑΓΜΑΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΕΜΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΜΥΟΚΑΡΔΙΟΥ

  • Πόνος οπισθοστερνικός, στο κέντρο του θώρακα που γίνεται αισθητός σαν ένα μεγάλο βάρος, ή σαν δάγκωμα, διαφορετικός από τους συνηθισμένους.
  • Πόνος που από τον θώρακα επεκτείνεται προς τον λαιμό και την κάτω γνάθο, ή προς το χέρι, συχνά το αριστερό (αλλά και το δεξί), ως τους καρπούς και τα δάκτυλα, ή προς τα πίσω στους ώμους.
  • Κατά κανόνα ο πόνος συνοδεύεται από ανησυχία και εφίδρωση, με ένα γενικευμένο και σημαντικό αίσθημα αδιαθεσίας.
  • Πολλές φορές τα συμπτώματα συγχέονται με εκείνα της δυσπεψίας (κάψιμο και πόνος στο κατώτερο μέρος του οισοφάγου, κοντά στο στομάχι).
  • Μπορεί να συνυπάρχουν ναυτία, κόπωση, αίσθημα λιποθυμίας.
  • Ορισμένες φορές ο πόνος δεν είναι συνεχής. Μπορεί να διαρκεί δέκα λεπτά και έπειτα να υφίεται, για να επανεμφανιστεί έπειτα επίμονα.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ του ισχαιμικού αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου

  • Αιφνίδια δυσκολία στην ομιλία.
  • Αιφνίδιες διαταραχές του οπτικού πεδίου (εμφάνιση σκιών σε μία περιοχή του οπτικού πεδίου).
  • Σοβαρές διαταραχές στην ισορροπία (αδυναμία ορθοστασίας ή βάδισης κ.α.).
  • Διανοητική σύγχυση που δεν εξηγείται από κόπωση ή λήψη φαρμάκων.
  • Πτώση της δύναμης ή δυσκολία στην κίνηση ενός μέρους του προσώπου ή του σώματος (γενικότερα ενός χεριού ή ποδιού).

Άκου την καρδιά σου και τις αρτηρίες σου

Αν υιοθετηθούν οι στρατηγικές της καρδιαγγειακής πρόληψης που προαναφέρθηκαν μπορεί να μειωθεί θεαματικά ο κίνδυνος εμφάνισης οξέων σοβαρών καταστάσεων, όπως το έμφραγμα του μυοκαρδίου και το εγκεφαλικό επεισόδιο, αλλά δεν μηδενίζεται.

Όταν δυστυχώς πραγματοποιούνται καταστάσεις αυτού του είδους, είναι εξαιρετικά σημαντικό να αναγνωρίζονται έγκαιρα από τα πρόδρομα συμπτώματα, να ειδοποιείται άμεσΑΡΘΡΟ ΓΙΑΤΡΟΣα το 166 ή το 112 ώστε να υπάρξει το συντομότερο πρόσβαση σε νοσοκομείο που διαθέτει στεφανιαία μονάδα ή μονάδα εγκεφαλικών επεισοδίων, υπηρεσίες αιμοδυναμικού εργαστηρίου και αρρυθμιολογίας , καρδιοχειρουργική κλινική και αγγειοχειρουργική κλινική σε θέση να προσφέρουν ταχύτατες επεμβάσεις για τη διαχείριση της επείγουσας κατάστασης και μια διεπιστημονική υποστήριξη για την επιτυχή αντιμετώπιση όλων των πιθανών καρδιολογικών, αγγειακών και νευρολογικών καταστάσεων που μπορεί να προκύψουν.

Η κάθε στιγμή είναι πολύτιμη για να σωθεί καρδιά και εγκέφαλος, και η άφιξη σε πλήρως εξοπλισμένο και επανδρωμένο νοσοκομείο εντός του τρίωρου από την έναρξη των συμπτωμάτων του εμφράγματος ή του εγκεφαλικού, επιτρέπει τον περιορισμό των βλαβών, μειώνοντας την θνησιμότητα και την σημαντική αναπηρία.

Πασχάλης Σόφτας, Καρδιολόγος – Σοφίας Βέμπο 17, Κομοτηνή, 2531080085.