Παρέμβαση στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής, για το συζητούμενο νομοσχέδιο σχετικά με την Τροποποίηση του άρθρου 5 του ν.1920/1991 (Α΄11), με τον οποίο κυρώθηκε η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου «Περί Μουσουλμάνων Θρησκευτικών Λειτουργών» (Α΄182)», που αφορά στο ζήτημα της εφαρμογής της Σαρία στη Θράκη μετά και τις εξαγγελίες του Πρωθυπουργού στο πρόσφατο αναπτυξιακό συνέδριο στην Κομοτηνή, έκανε ο Βουλευτής Ροδόπης της Δημοκρατικής Συμπαράταξης Ιλχάν Αχμέτ.

Τα κύρια σημεία της παρέμβασής του:

Επισήμανση 1η: «Σε θετική κατεύθυνση το νομοσχέδιο»

«Το νομοσχέδιο κινείται σε πολύ σωστή κατεύθυνση και ευτυχώς έχει ότι αποδέχθηκε τη συντρέχουσα, για να μην υπάρχει κανένα θέμα, διότι αν είχαμε αποδεχθεί την ολοσχερή κατάργηση, θα είχαμε και άλλα θέματα συνθήκης και άλλων παραβιάσεων»

Επισήμανση 2η : «Η λεγόμενη “Σαρία” στην Θράκη είναι υποχρέωση που απορρέει από Συνθήκες και αφορά την εφαρμογή ενός εθιμικού δικαίου»

«Ειπώθηκε καταρχήν ότι η Ελλάδα ή η Πολιτεία με αυτή την υποχρέωση, την εφαρμογή της Σαρίας, παραβίασε τα δικαιώματα της μειονότητας, εδώ και είκοσι χρόνια, τριάντα χρόνια, και ότι δεν δόθηκε η κατάλληλη, αν θέλετε, προσοχή, από όλες τις κυβερνήσεις στο θέμα αυτό. Αυτό δεν είναι σωστό και θα σας πω γιατί. Εξαρχής  αυτή η υποχρέωση, όπως γράφει και η αιτιολογική έκθεση που κατατέθηκε μαζί με το νομοσχέδιο, ήταν μια υποχρέωση της Ελλάδος, που πηγάζει από το άρθρο 42. Το λέει το ίδιο το άρθρο 42. Βέβαια το άρθρο 42 δεν μιλάει για Σαρία κι ούτε υπάρχει Σαρία, υπάρχουν ακριβώς τα έθιμα  των μειονοτήτων αυτών. Μιλάει για ένα εθιμικό δίκαιο, όσον αφορά την οικογενειακή και προσωπική κατάσταση αυτών. Άρα δηλαδή η πρώτη υπερβολή είναι ότι υπάρχει Σαρία εδώ και τριάντα με σαράντα χρόνια στην Θράκη. Δεν υπάρχει ακριβώς αυτούσια η έννοια της Σαρίας. Υπάρχει ένα εθνικό δίκαιο, το οποίο, όπως, ορίζει και η συνθήκη  εφαρμόζεται  από τον οικείο ιεροδίκη».

Επισήμανση 3η : « Μετά το 1982 ο κάθε μουσουλμάνος της Θράκης είχε δικαίωμα επιλογής θρησκευτικού ή πολιτικού γάμου. Ουδέποτε υπήρχε υποχρεωτική “Σαρία”»

«Υπάρχει και η εξής παρεξήγηση, ότι ουδέποτε ο μειονοτικός μουσουλμάνος στη Θράκη, ιδίως στα οικογενειακά θέματα, ήταν υποχρεωτικό να δικαστεί, σύμφωνα με το εθιμικό δίκαιο. Και αυτό είναι ένα ψέμα ή μια υπερβολή μάλλον. Γιατί είναι υπερβολή; Μπορούσε ο κάθε μειονοτικός να επιλέξει τον τρόπο του πολιτικού γάμου, από το 1982 και μετά -πολιτικός γάμος- και σαφέστατα με κοινή δήλωση και με κοινή συναίνεση, με συν-απόφαση το ανδρόγυνο, εφόσον πήγαν και έκαναν πολιτικό γάμο, υπάγονταν στον αστικό κώδικα από τότε, παρά την ισχύ του νόμου του 1920».

Επισήμανση 4η : «Το πραγματικό πρόβλημα ήταν η αποκλειστική αρμοδιότητα του μουφτή μετά την τέλεση θρησκευτικού γάμου»

 «Όταν τελούμε ένα θρησκευτικό γάμο -όχι ότι παραβιάζουμε εμείς το δικαίωμα των εκεί μειονοτικών- ότι υπήρχε αποκλειστική, πλέον, αρμοδιότητα του ιεροδίκη, εφόσον τελέσει θρησκευτικό, σας το επισημάνω, όχι πολιτικό γάμο. Αυτό το νομοσχέδιο τώρα τι κάνει; Φέρνει επιπλέον δικαίωμα, με την συντρέχουσα αρμοδιότητα και στο θρησκευτικό γάμο, δηλαδή ενισχύει και το θρησκευτικό γάμο».

Επισήμανση 5η: « Σε περίπτωση σύγκρουσης διαδίκων κατά το διαζύγιο μετά από θρησκευτικό γάμο, να διασφαλίζεται το “μεχίρ”, τα δικαιώματα της γυναίκας από προίκα»

«Εφόσον ο άλλος επιλέγει να κάνει θρησκευτικό γάμο, σε περίπτωση που οι διάδικοι δεν συμφωνήσουν, το παρόν νομοσχέδιο προτείνει να εφαρμοστεί ο Αστικός Κώδικας. Ωραία, λοιπόν. Εδώ ,όμως, υπάρχουν κάποια προβλήματα, διότι ο θρησκευτικός γάμος, σαν θρησκευτικός γάμος, όπως είπε και ο Εισηγητής μας έχει κάποιες ιδιαιτερότητες. Δηλαδή πρέπει να ορίζεται ως συστατικό στοιχείο του θρησκευτικού  ισλαμικού  γάμου, το μεχίρ. Τι είναι το μεχίρ; Είναι η προίκα, για να το καταλάβουμε με απλά ελληνικά. Τι θα γίνει δηλαδή με το θέμα της προίκας; Μπορεί κάποιοι να καταστρατηγήσουν το άρθρο αυτό  -άντρες που τέλεσαν θρησκευτικό γάμο εν γνώση, δεν επέλεξαν να κάνουν πολιτικό γάμο-  και να διαφύγουν, να ξεφύγουν από την υποχρέωση πληρωμής της γυναίκας, διότι σύμφωνα με το   θρησκευτικό ισλαμικό  γάμο, με τη σύμβαση οικειοθελώς, υποχρεούται ο άντρας, σε περίπτωση που χωρίσει τη γυναίκα να καταβάλλει κάποια αποζημίωση».

Επισήμανση 6η : « Η αναγνώριση των δημοσίων διαθηκών μουσουλμάνων πολιτών στην Θράκη, να αποκτήσει αναδρομική ισχύ»    

Ο Άρειος Πάγος είπε ότι είναι άκυρες οι διαθήκες. Ανυπόστατες λέμε εμείς οι νομικοί. Εντάξει, ωραία τις νομιμοποιούμε. Όμως, είναι προς το μέλλον αυτό βέβαια. Όσες, όμως, τώρα διαθήκες συντάχθηκαν σε προγενέστερο χρόνο ο νόμος λέει ότι θα δούμε την υπαγωγή, δηλαδή, εφόσον υπάχθηκε, δεν τις θεραπεύει πλήρως, κύριε Υπουργέ τις διαθήκες που συντάχθηκαν μέχρι τη δημοσίευση του νόμου, αφήνει να ισχύσει το προηγούμενο καθεστώς της ολοκληρωτικής ακύρωσής τους, διότι νομικά μιλάμε τώρα. Διότι η υπαγωγή πότε συμβαίνει; Στο θάνατο και στη δημοσίευση της διαθήκης. Οπότε, εάν ο θάνατος επήλθε χθες, ας πούμε και ο νόμος θα δημοσιευτεί μετά από μία εβδομάδα, πιο δίκαιο θα υπερισχύσει; Αυτή η διαθήκη θα είναι έγκυρη τελικά ή άκυρη θα είναι με τη δημοσίευση αυτού του νόμου;

ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ ΤΟΥ ΑΧΜΕΤ ΙΛΧΑΝ (από τα πρακτικά)

«Νιώθω κ. Υπουργέ, αγαπητά μέλη της Επιτροπής, την υποχρέωση και το καθήκον να ενημερώσω την Επιτροπή, διότι ακούστηκαν σε αυτή την αίθουσα και κάποιες υπερβολές, πιστεύω κάποια νομικά μη ισχύοντα πράγματα και κάποιες, βέβαια, σοβαρές αλήθειες.

Καταρχήν κ. Υπουργέ, το νομοσχέδιο κινείται σε άκρως προοδευτικό χαρακτήρα. Είναι, νομίζω, ένα μεγάλο βήμα, αλλά εκτός ότι χαιρετίζουμε το νομοσχέδιο, ήθελα να επισημάνω  να ακουστούν στην Ελληνική Βουλή και κάποιες αλήθειες. Ειπώθηκε καταρχήν ότι η Ελλάδα ή η Πολιτεία με αυτή την υποχρέωση, την εφαρμογή της Σαρίας, παραβίασε τα δικαιώματα της μειονότητας, εδώ και είκοσι χρόνια, τριάντα χρόνια, και ότι δεν δόθηκε η κατάλληλη, αν θέλετε, προσοχή, από όλες τις κυβερνήσεις στο θέμα αυτό. Αυτό δεν είναι σωστό και θα σας πω γιατί. Εξαρχής  αυτή η υποχρέωση, όπως γράφει και η αιτιολογική έκθεση που κατατέθηκε μαζί με το νομοσχέδιο, ήταν μια υποχρέωση της Ελλάδος, που πηγάζει από το άρθρο 42. Το λέει το ίδιο το άρθρο 42. Βέβαια το άρθρο 42 δεν μιλάει για Σαρία κι ούτε υπάρχει Σαρία, υπάρχουν ακριβώς τα έθιμα  των μειονοτήτων αυτών. Μιλάει για ένα εθιμικό δίκαιο, όσον αφορά την οικογενειακή και προσωπική κατάσταση αυτών. Άρα δηλαδή η πρώτη υπερβολή είναι ότι υπάρχει Σαρία εδώ και τριάντα με σαράντα χρόνια στην Θράκη. Δεν υπάρχει ακριβώς αυτούσια η έννοια της Σαρίας. Υπάρχει ένα εθνικό δίκαιο, το οποίο, όπως, ορίζει και η συνθήκη  εφαρμόζεται  από τον οικείο ιεροδίκη.

Δεύτερον. Όπως λέει και η έκθεση εδώ πέρα, οι διατάξεις αυτές, ουσιαστικά, βέβαια, είναι δικές μας διατάξεις, είναι εσωτερικό δίκαιο, παρά ταύτα, όμως, κατά επιταγήν είναι συμβατές με τη συνθήκη της Λοζάνης. Δεν το αναφέρει μόνο αυτή η αιτιολογική έκθεση, ορθά το λέει, το λένε και οι αποφάσεις του Αρείου Πάγου. Όλες οι αποφάσεις και της Ολομέλειας, αναφέρονται ότι είναι συμβατές. Άρα είναι μύθος, ότι εδώ πέρα εμείς παραβιάσαμε κ.τ.λ..

Πάμε τώρα περαιτέρω. Υπάρχει και η εξής παρεξήγηση, ότι ουδέποτε ο μειονοτικός μουσουλμάνος στη Θράκη, ιδίως στα οικογενειακά θέματα, ήταν υποχρεωτικό να δικαστεί, σύμφωνα με το εθιμικό δίκαιο. Και αυτό είναι ένα ψέμα ή μια υπερβολή μάλλον. Γιατί είναι υπερβολή; Μπορούσε ο κάθε μειονοτικός να επιλέξει τον τρόπο του πολιτικού γάμου, από το 1982 και μετά -πολιτικός γάμος- και σαφέστατα με κοινή δήλωση και με κοινή συναίνεση, με συν-απόφαση το ανδρόγυνο, εφόσον πήγαν και έκαναν πολιτικό γάμο, υπάγονταν στον αστικό κώδικα από τότε, παρά την ισχύ του νόμου του 1920. Άρα ότι δεν είχε καθόλου επιλογή εις το οικογενειακό δίκαιο, είναι ένα ψέμα. Μπορούσε να πάει και να κάνει το προηγούμενο. Και να σας πω και ένα παράδειγμα πρακτικό. Στην Ξάνθη, ας πούμε, στην Μουφτεία Ξάνθης, το 99% των υποθέσεων, επιλύονται στο αστικό δικαστήριο, γιατί; Γιατί εκεί οι άνθρωποι παντρεύονται με τον πολιτικό γάμο. Οι υποθέσεις είναι ελάχιστες στην Μουφτεία  Ξάνθης, ενώ στη Ροδόπη είναι λίγο διαφορετικά τα πράγματα, εντείνονται περισσότερο. Το πρόβλημα, άρα ποιο ήταν; Το πρόβλημα ήταν: Όταν τελούμε ένα θρησκευτικό γάμο -όχι ότι παραβιάζουμε εμείς το δικαίωμα των εκεί μειονοτικών- ότι υπήρχε αποκλειστική, πλέον, αρμοδιότητα του ιεροδίκη, εφόσον τελέσει θρησκευτικό, σας το επισημάνω, όχι πολιτικό γάμο. Αυτό το νομοσχέδιο τώρα τι κάνει; Φέρνει επιπλέον δικαίωμα, με την συντρέχουσα αρμοδιότητα και στο θρησκευτικό γάμο, δηλαδή ενισχύει και το θρησκευτικό γάμο. Όμως, εκεί έχω να προτείνω και να σας επισυνάψω την προσοχή σε κάποια θέματα. Ναι μεν μιλάμε για θρησκευτικό γάμο αποκλειστικά, είπαμε ότι έχουμε τη συνθήκη, είπαμε ότι είναι δεσμευτική, έχουμε το άρθρο 28 του Ελληνικού Συντάγματος, τα αναφέρω αυτά, δεν θα πω ειδικά σε τι αναφέρονται και πρέπει να είμαστε προσεκτικοί. Εφόσον ο άλλος επιλέγει να κάνει θρησκευτικό γάμο, σε περίπτωση που οι διάδικοι δεν συμφωνήσουν, το παρόν νομοσχέδιο προτείνει να εφαρμοστεί το Α.Κ., δηλαδή ο Αστικός Κώδικας. Ωραία, λοιπόν. Εδώ ,όμως, υπάρχουν κάποια προβλήματα, διότι ο θρησκευτικός γάμος, σαν θρησκευτικός γάμος, όπως είπε και ο Εισηγητής μας έχει κάποιες ιδιαιτερότητες. Δηλαδή πρέπει να ορίζεται ως συστατικό στοιχείο του θρησκευτικού  ισλαμικού  γάμου, το μεχίρ. Τι είναι το μεχίρ; Είναι η προίκα, για να το καταλάβουμε με απλά ελληνικά. Είναι η προίκα. Τι θα γίνει δηλαδή με το θέμα της προίκας; Μπορεί κάποιοι να καταστρατηγήσουν το άρθρο αυτό  -άντρες που τέλεσαν θρησκευτικό γάμο εν γνώση, δεν επέλεξαν να κάνουν πολιτικό γάμο-  και να διαφύγουν, να ξεφύγουν από την υποχρέωση πληρωμής της γυναίκας, διότι σύμφωνα με το   θρησκευτικό ισλαμικό  γάμο, με τη σύμβαση οικειοθελώς, υποχρεούται ο άντρας, σε περίπτωση που χωρίσει τη γυναίκα να καταβάλλει κάποια αποζημίωση. Μπορεί τώρα να πει: «Εγώ δεν διαφωνώ», έπειτα να προσφύγει στα αστικά δικαστήρια και να διαφύγει. Εγώ σ’ αυτό το σημείο θα πρότεινα το εξής, πρόχειρα τώρα, στην κατ’ άρθρον συζήτηση μπορώ να το επεξεργαστώ και καλύτερα. Μπορούσαμε να δώσουμε στον αστικό δικαστή για το παραδεκτό της υποθέσεως να προσκομιστεί μια απόφαση από τον ιεροδίκη, η οποία να λέει ότι αυτή η υποχρέωση, εφόσον μιλάμε για θρησκευτικό γάμο, δηλαδή, κάποιος τέλεσε θρησκευτικό γάμο, παρά ταύτα διαφώνησαν και πάνε μπροστά στο φυσικό τους δικαστή. Εκεί τι θα γίνει; Να υποχρεωθεί να φέρει μια απόφαση από τον ιεροδίκη, η οποία να λέει αν αυτή η υποχρέωση καταβολής της οφειλής, υφίσταται ή όχι. Όχι, όμως, να εμποδίσει την έκδοση διαζυγίου από το φυσικό δικαστή. Προσοχή, κύριοι συνάδελφοι, να μην την εμποδίζει, αλλά από μόνη της αυτή η απόφαση να μπορεί να κηρυχθεί εκτελεστή, σύμφωνη με τις διατάξεις του ν. 1920/1991, του ισχύοντος νόμου, ούτως ώστε το δικαίωμα της γυναίκας από την εμπρόθεσμη δωρεά, να μη χαθεί. Δηλαδή, όχι γνωμάτευση, απόφαση πρέπει να είναι, για να είναι εκτελεστή. Δηλαδή, δεν θα εμποδίζει την έκδοση διαζυγίου, αλλά θα είναι ως προς το παραδεκτό, μια απόφαση θα συνοδεύει την αίτηση δηλαδή, στο αστικό δικαστήριο. Οπότε βάσει αυτής της ξεχωριστής απόφασης που θα αφορά μόνο το δικαίωμα της γυναίκας από τη δωρεά, εφόσον μιλάμε για θρησκευτικό γάμο.

Κλείνω με μια ακόμα, αν θέλετε πρόταση και σκέψη, όσον αφορά την αναδρομικότητα ως προς τις διαθήκες. Συμφωνώ απόλυτα κατ’ αρχήν με τον νόμο που λέει ότι οι διαθήκες εφεξής, δηλαδή –λέει το άρθρο- θα ισχύουν και δεν θα υπάρχει πρόβλημα ακυρότητάς τους. Γιατί το πρόβλημα ήταν όχι να συντάξει διαθήκη ο μειονοτικός. Τη σύντασσε και παλιά, μην τρελαθούμε. Εδώ και 40-50 χρόνια όλες οι αποδοχές κληρονομιάς γινόντουσαν με τον Αστικό Κώδικα. Δηλαδή, να μην ακούγονται υπερβολές σε αυτή την Αίθουσα. Μια χαρά ο Αστικός Κώδικας εφαρμοζόταν. Απλώς ο Άρειος Πάγος είπε στο τέλος ότι είναι άκυρες οι διαθήκες.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΓΑΒΡΟΓΛΟΥ (Υπουργός Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων): Εννοείτε την υπόθεση της Χατιτζέ;

ΑΧΜΕΤ ΙΛΧΑΝ: Ναι, της Χατιτζέ. Εκεί θα έρθω τώρα. Ο Άρειος Πάγος είπε ότι είναι άκυρες οι διαθήκες. Ανυπόστατες λέμε εμείς οι νομικοί. Εντάξει, ωραία τις νομιμοποιούμε. Όμως, είναι προς το μέλλον αυτό βέβαια. Όσες, όμως, τώρα διαθήκες συντάχθηκαν σε προγενέστερο χρόνο ο νόμος λέει ότι θα δούμε την υπαγωγή, δηλαδή, εφόσον υπάχθηκε, δεν τις θεραπεύει πλήρως, κύριε Υπουργέ τις διαθήκες που συντάχθηκαν μέχρι τη δημοσίευση του νόμου, αφήνει να ισχύσει το προηγούμενο καθεστώς της ολοκληρωτικής ακύρωσής τους, διότι νομικά μιλάμε τώρα. Διότι η υπαγωγή πότε συμβαίνει; Στο θάνατο και στη δημοσίευση της διαθήκης. Οπότε, εάν ο θάνατος επήλθε χθες, ας πούμε και ο νόμος θα δημοσιευτεί μετά από μία εβδομάδα, πιο δίκαιο θα υπερισχύσει; Αυτή η διαθήκη θα είναι έγκυρη τελικά ή άκυρη θα είναι με τη δημοσίευση αυτού του νόμου;

Είναι ένα λεπτό αλλά σημαντικό θέμα. Υπάρχουν διάφορες απόψεις περί αυτού του θέματος. Μπορούμε και στην κατ’ άρθρο συζήτηση να το δούμε αυτό πιο αναλυτικά. Θα σκεφθούμε και εμείς, θα σκεφτώ και εγώ προσωπικά.

Και πάλι θέλω να ευχαριστήσω και να πω ξανά ότι το νομοσχέδιο κινείται σε πολύ σωστή κατεύθυνση και ευτυχώς έχει ότι αποδέχθηκε τη συντρέχουσα, για να μην υπάρχει κανένα θέμα, διότι αν είχαμε αποδεχθεί την ολοσχερή κατάργηση, θα είχαμε και άλλα θέματα συνθήκης και άλλων παραβιάσεων, τα οποία σας λέω τα αναφέρει ξεκάθαρα και η έκθεση που συνοδεύει το νομοσχέδιο.

Ευχαριστώ πολύ».