* του Δημοσθένη Δαββέτα.

Υπάρχουν κάποιες θεμελιώδεις δημοκρατικές αξίες που δίνουν την ιστορική ταυτότητα της δεξιάς. Η τιμή, ο αλτρουισμός, η ελευθερία, η πνευματική περιπέτεια και η έρευνα, ο διάλογος με το “άλλο”, η ντροπή, η ταπεινότητα και ατομικότητα, η πατρίδα, ο σεβασμός των δικαιωμάτων του πολίτη, η ανεξιθρησκεία, η πολυεκφραστικοτητα, είναι μερικές από τον παραδοσιακά διαχρονικό κώδικα της δημοκρατικής δεξιάς.

Γύρω από τέτοιες ηθικές ανθρώπινες αξίες δούλεψαν πολλοί σπουδαίοι πνευματικοί άνθρωποι και δημιουργοί,  όπως οι Κωνσταντίνος Τσάτσος, Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Μάνος Χατζηδάκης, Δημήτρης Χορν, Οδυσσέας Ελύτης, Άννα Συνοδινού, Σταύρος Ξαρχάκος, και άλλοι.

Αυτή η συντηρητική πρωτοπορία, που ήξερε να συντηρεί τον ανθρωπισμό και ταυτόχρονα να είναι ανοιχτή σε προτάσεις της νεωτερικότητας, κατάφερε να συσπειρώσει το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής κοινωνίας γύρω από έναν άξονα που ισορροπούσε την ευρωπαϊκή και την εθνική περιπέτεια.

ΔΕΞΙΑΑπό τη δεκαετία του ’80 και μετά, σοσιαλδημοκρατία και οι αριστεροί σύμμαχοί της, άρπαξαν τις ιδέες και το λεξιλόγιο της δημοκρατικής δεξιάς, το οικειοποιήθηκαν και το παρουσίασαν σαν δικό τους. Η διανόηση και ο πολιτισμός θεωρούνται πια εκ προοιμίου αριστερή υπόθεση. Τα ανθρώπινα δικαιώματα και ο Διαφωτισμός επίσης. Το ίδιο και το κοινωνικό πρόσωπο, και ας ξέρουμε οτι ιστορικά οι μεγαλύτερες κατακτήσεις έγιναν σε φιλελεύθερα καθεστώτα.

Πως μπορεί να αντιδράσει η σημερινή δεξιά σε αυτή τη συνεχή κλοπή των ιδεών της; Σίγουρα, πάντως, όχι μόνο φωνάζοντας οτι την έκλεψαν, δείχνοντας μόνιμα τον κλέφτη. Πάνω απ’ όλα χρειάζεται νέα παραγωγή ιδεών, νέα ταυτότητα. Πρέπει να μπει ξανά μπροστά στην έρευνα και στην πρωτοπορία εννοιών. Η σημερινή δεξιά χρειάζεται παράλληλα με τη κριτική της εναντίον της αριστεράς, να προωθεί δικά της ζητήματα που αφορούν και ευαισθητοποιούν τον πολίτη. Δύο παγίδες πρέπει να αποφύγει. Πρώτον, να μην εγκλωβιστεί σε ακροδεξιό λεξιλόγιο, και δεύτερον να μη γίνει η φιλελεύθερη βιτρίνα της αριστεράς. Κάπου πέρα από τις δύο αυτές γραμμές, να βρει τον δικό της χώρο, τον πατριωτικό, με πολιτισμικές και κοινωνικές αξίες, έναν χώρο όπου το εθνικό συμφέρον έχει μόνιμο διάλογο με την ευρωπαϊκή πραγματικότητα. 

  • Ο Δημοσθένης Δαββέτας είναι καθηγητής φιλοσοφίας της τέχνης, ποιητής, εικαστικός.