• “Το τέλος των μνημονίων δεν συνιστά επαναφορά στο παρελθόν, αλλά ιστορική τομή με το παρελθόν”, τόνισε ο Πρωθυπουργός, και διαβεβαίωσε ότι “η Ελλάδα δεν θα επαναλάβει τα λάθη που οδήγησαν στην κρίση”, στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που συνεδρίασε με θέμα το Μέλλον της Ευρώπης.

Κατά την πρωτολογία του ο Έλληνας Πρωθυπουργός αναφέρθηκε κατ΄αρχήν στην “καθαρή έξοδο” της χώρας από τα μνημόνια:

“Κάποιοι από εσάς το 2015 φοβηθήκατε τον ΣΥΡΙΖΑ και την αριστερά που διεκδικεί μια καλύτερη Ευρώπη. Πιστέψατε ότι όποιος αμφισβητεί τη σημερινή Ευρώπη της νεοφιλελεύθερης ηγεμονίας και των κοινωνικών ανισοτήτων, είναι κίνδυνος για το κοινό μας οικοδόμημα. Σήμερα όσοι το πιστέψατε αυτό, οφείλετε να παραδεχτείτε ότι πέσατε έξω. Αν κάποιος απειλεί πραγματικά την Ευρώπη δεν είναι όσοι παλεύουν για να την αλλάξουν, αλλά όσοι παλεύουν για να τη καταργήσουν. Όσοι βρίσκονται στον αντίποδα των ουμανιστικών ιδεών της αλληλεγγύης και της συνεργασίας των λαών. Όλοι όσοι πιστεύουμε σε αυτό το όραμα, οφείλουμε να παραμερήσουμε τις διαφορές μας μπροστά στο μεγάλο κίνδυνο. Την προηγούμενη φορά που είχα την τιμή να απευθυνθώ σε σας, η Ελλάδα ήταν σε μια μεγάλη δίνη. Η Ελλάδα τα κατάφερε. Τρία χρόνια μετά είναι μια διαφορετική χώρα. Από μέρος του προβλήματος, από πηγή της κρίσης, έγινε μέρος της λύσης για την Ευρώπη. Και η καθαρή έξοδος από το τελευταίο τριετές πρόγραμμα, είναι μια επιτυχία πρωτίστως του ελληνικού λαού που έσφιξε τα δόντια και έδωσε τη μάχη. Που έκανε μεγάλες θυσίες για να παραμείνει η χώρα στην καρδιά της Ευρώπης. Αλλά είναι και μια επιτυχία της Ευρώπης συνολικά. Που απέδειξε ότι με πνεύμα αλληλεγγύης και συνεργασίας μπορεί να ξεπερνά τις κρίσεις. Μέσα από αυτή τη περιπέτεια βγαίνουμε πιο δυνατοί. Η έξοδος της χώρας από το τελευταίο Πρόγραμμα Δημοσιονομικής Προσαρμογής δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα επανέρχεται στο παρελθόν της. Αντιθέτως είμαστε αποφασισμένοι να μην επαναλάβουμε τα λάθη και τις συμπεριφορές που συνέβαλαν στην κρίση. Το τέλος των μνημονίων δεν συνιστά επαναφορά στο παρελθόν, αλλά ιστορική τομή με το παρελθόν. Είναι μια νέα αρχή που εμπεδώνει τη σταθερότητα και την ασφάλεια, επουλώνει πληγές, διορθώνει σταδιακά αδικίες, και διανοίγει νέες αναπτυξιακές προοπτικές για τoν λαό και τον τόπο μας. Την προσεχή περίοδο θα συνεχίσουμε τις συμφωνημένες μεταρρυθμίσεις δίνοντας έμφαση στον περαιτέρω εξορθολογισμό της λειτουργίας του κράτους, στον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, στην καταπολέμηση της γραφειοκρατίας, στην εμβάθυνση των δημοκρατικών τομών μέσω και της επικείμενης συνταγματικής αναθεώρησης. Θα συνεχίσουμε τη πορεία της δημοσιονομικής ισορροπίας ενώ παράλληλα θα θέσουμε ως προτεραιότητα τη δίκαιη ανάπτυξη και την προστασία της εργασίας”.

Ακόμη εστίασε στην επικράτηση εντός της Ευρώπης, των τεχνοκρατικών σχημάτων έναντι των θεσμοθετημένων οργάνων, εις βάρος των ευρωπαϊκών αξιών και υπέρ του δημοσιονομικού φετιχισμού, ενώ υπογράμμισε τη χρησιμότητα της προώθησης της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας:

“Η Ελλάδα και οι Έλληνες απέδειξαν τα τελευταία χρόνια πόσο βαθιά προσηλωμένοι είναι στην ιδέα της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Το διακύβευμα για την Ευρώπη σήμερα είναι υπαρξιακού χαρακτήρα. Η αποτυχία της Ε.Ε. να δώσει δημοκρατικές και λειτουργικές απαντήσεις στις σύγχρονες προκλήσεις, θα έχει ως αναπόφευκτη συνέπεια τον θρίαμβο του σωβινισμού και την αναζωπύρωση των εθνικιστικών ανταγωνισμών. Θα την καταστήσει μια κατακερματισμένη ήπειρο χωρίς ενότητα, χωρίς συνοχή, χωρίς διεθνή ρόλο και χωρίς προοπτική. Στη διάρκεια της οικονομικής κρίσης, η Ε.Ε., αντί να γίνει περισσότερο δημοκρατική, αξιοποιώντας τα όποια θεσμικά και πολιτικά εργαλεία απέδιδε η Συνθήκη της Λισαβόνας, έγινε περισσότερο τεχνοκρατική και εθνοκεντρική. Με τις κρίσιμες αποφάσεις να λαμβάνονται πίσω από κλειστές πόρτες άτυπων οργάνων, που δεν λογοδοτούν στους Ευρωπαίους πολίτες και κρατιούνται μακριά από αυτούς. Και με σχήματα τεχνοκρατών όπως αυτό της τρόικας να κρατάνε τα κλειδιά της οικονομικής κυριαρχίας και να μη λογοδοτούν πουθενά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ακόμα και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, πέρασαν σε δεύτερο ρόλο, πίσω από το θεσμικά μη κατοχυρωμένο Eurogroup και από τα τεχνικά κλιμάκια των τεχνοκρατών της ΕΚΤ και του ΔΝΤ. Ο δημοσιονομικός φετιχισμός στη διαχείριση της οικονομικής κρίσης επέτεινε ακόμη περισσότερο τις κοινωνικοοικονομικές ανισότητες, τόσο ανάμεσα στα κράτη-μέλη όσο και μέσα σε αυτά. Εξουθένωσε μεγάλα κοινωνικά στρώματα και προκάλεσε σε ακόμα μεγαλύτερα οικονομική ανασφάλεια και φόβο. Και αυτή η αποτυχία της νεοφιλελεύθερης διαχείρισης της κρίσης τροφοδότησε τελικά το τέρας του σωβινισμού και του ακροδεξιού λαϊκισμού. Μετέφερε την Ακροδεξιά από το εδώλιο του κατηγορουμένου της Ιστορίας και την απομόνωση, στο πολιτικό προσκήνιο. Η προσφυγική κρίση ήρθε να επιβεβαιώσει την αδυναμία της Ευρώπης να προχωρήσει, όταν ένα μεγάλο μέρος των μελών της δεν ασπάζονται τις ιδρυτικές της αξίες. Διότι σήμερα δεν βρισκόμαστε αντιμέτωποι μόνο με την εκλογική άνοδο κάποιων ακραίων δυνάμεων της εθνικιστικής και λαϊκιστικής Ακροδεξιάς. Αλλά βρισκόμαστε αντιμέτωποι και με τη διείσδυση της ξενοφοβικής και σωβινιστικής της ατζέντας εντός του δημοκρατικού φάσματος. Όπου ο ρατσισμός και η ξενοφοβία γίνεται ηγεμονικός πολιτικός λόγος σε παραδοσιακές συντηρητικές δυνάμεις και όχι μόνο. Διαμορφώνοντας τους συσχετισμούς σε κρίσιμες χώρες. Και αυτή η εξέλιξη αν δεν ανακοπεί, είναι που απειλεί την Ευρώπη με αποσύνθεση. Οφείλουμε να μην αφήσουμε την ευρωπαϊκή ιδέα να συνθλιβεί ανάμεσα στον καταστροφικό νεοφιλελευθερισμό και την εφιαλτική ακροδεξιά. Οφείλουμε να απαντήσουμε αποφασιστικά ότι ο μόνος δρόμος για τη διάσωση της ευρωπαϊκής ενοποίησης είναι η αναβάπτισή της με τολμηρές μεταρρυθμίσεις δημοκρατίας, διαφάνειας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Να στηρίξουμε δηλαδή την προοπτική μιας καλύτερης Ευρώπης. Με ευρωπαϊκές λύσεις στις ευρωπαϊκές προκλήσεις. Για το προσφυγικό και τη μετανάστευση, για την κλιματική αλλαγή, για την ασφάλεια, για τη δημοκρατική μεταρρύθμιση της Ευρωζώνης. Για να νικήσει η ελπίδα τον ακροδεξιό φόβο. Αυτό που χρειαζόμαστε σήμερα στην Ευρώπη δεν είναι λιγότερη αλληλεγγύη και περισσότερα σύνορα, αλλά ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο για την κοινωνική συνοχή και την ευημερία των λαών μας. Δηλαδή εμβάθυνση της πολιτικής ενοποίησης, ισχυρότερο Κοινοβούλιο και ευρωπαϊκούς θεσμούς με δημοκρατικό και κοινωνικό έλεγχο, μια Ευρωζώνη προσανατολισμένη στην ανάπτυξη, με μηχανισμούς εξισορρόπησης των ανισοτήτων, ένα Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο που να στηρίζει την κοινωνική συνοχή και τη σύγκλιση, έναν νομικά δεσμευτικό Ευρωπαϊκό Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων, την αναθεώρηση του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος Ασύλου, με δίκαιη κατανομή των βαρών, έναν κοινό Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας για αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, την προώθηση του διαλόγου και της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας προκειμένου να σέβεται το διεθνές δίκαιο και να επανέλθει στις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις, και μια ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική που θα συμβάλει στην επίλυση των ανοιχτών κρίσεων“.

Κατά τη δευτερολογία του τόνισε οτι “η υπόθεση της Ελλάδας θα πρέπει να μελετηθεί από την Ευρώπη γιατί υπήρξε πείραμα που εξέθεσε τις κοινές ευρωπαϊκές αξίες”, και συμπλήρωσε: “Το 2015 όταν είχα έρθει εγώ εδώ, η Ελλάδα ζούσε μια πρωτοφανή ανθρωπιστική κρίση. Δύο εκατομμύρια πολίτες ήταν ανασφάλιστοι χωρίς δικαίωμα πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη. Υπήρχαν πραγματικά άνθρωποι που έχασαν εισόδημα, παρόν, μέλλον, και δεν είχαν να αντιμετωπίσουν τις καθημερινές ανάγκες τους, δεν είχαν καν να φάνε και στήνονταν στα συσσίτια. Αυτή η εικόνα σήμερα δεν υπάρχει. Δεν θέλω να σας πω ότι είναι το success story, αλλά είναι μια πορεία που βήμα προς βήμα ανοίγει δρόμο προς το μέλλον. Είμαι χαρούμενος και ευτυχής που η κυβέρνησή μας πέτυχε εκεί που απέτυχαν τρεις κυβερνήσεις. Αυτό από μόνο του είναι εξαιρετική πολιτική επιτυχία. Όμως αυτό που με κάνει σήμερα να είμαι πραγματικά ευτυχής δεν είναι ότι πετύχαμε να ολοκληρώσουμε τα προγράμματα, αλλά γιατί προστατεύσαμε όσο μπορέσαμε τους ευάλωτους”.

Σκληρή ήταν η απάντηση του Αλέξη Τσίπρα στον Εστεμπάν Γκονζάλες Πονς του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος που τοποθετούμενος πρώτος στη συζήτηση, του είπε μεταξύ άλλων: «Έχετε αλλάξει από το 2015. Ανησυχούμε μην αλλάξετε ξανά προς τον λαϊκισμό. Έχετε δύο επιλογές: είτε να συνεχίσετε τις μεταρρυθμίσεις ή να γυρίσετε στον ριζοσπαστισμό και τον λαϊκισμό. Το 2015 κάνατε λάθος, το έδειξε και ο χρόνος. Ελπίζω ότι τώρα θα επιλέξετε το σωστό δρόμο. Ο λαϊκισμός δεν είναι ούτε Δεξιός, ούτε Αριστερός. Η Άκρα Δεξιά είναι πάρα πολύ επικίνδυνη όπως και η άκρα Αριστερά. Ελπίζω να το ξέρετε και να το θυμάστε, εμείς δεν θα το ξεχάσουμε ποτέ».

Ο Αλέξης Τσίπρας του απάντησε: «Έχετε δίκιο κύριε Γκονζάλες, άλλαξα από το 2015. Αυτό δεν είναι απαραίτητα κακό, κακό είναι κάποιοι να παραμένουν αδιόρθωτοι και να υπερασπίζονται όσα δεν γίνεται να υπερασπιστούν. Είναι 11 Σεπτεμβρίου σήμερα, και εκτός από την μαύρη επέτειο της τρομοκρατικής επίθεσης στους δίδυμους πύργους, είναι και η μαύρη επέτειος του θανάτου του Σαλβαδόρ Αλιέντε της Χιλής. Λυπάμαι κύριε Γκονζάλες. Αναπαράξατε τη θεωρία των δύο άκρων. Ελπίζω τουλάχιστον να μην θεωρείτε, όπως κάποιοι ομοϊδεάτες σας στην Ελλάδα, ότι ο Πινοσέτ έχει ενδιαφέρουσες ιδέες προς αντιγραφή, όπως το ασφαλιστικό σύστημα. Μιλήσατε για νεποτισμό και λαϊκισμό. Αν θέλετε να μιλήσετε για νεποτισμό στην Ελλάδα, δυστυχώς σε μια παράταξη που τόσα πολλά έχει προσφέρει στην Ελλάδα, η Συντηρητική, αρχηγοί γίνονται τα τέκνα κάποιων πετυχημένων ή μη προηγούμενων πρωθυπουργών. Υπάρχει κάπου αλλού κάτι τέτοιο; Μην ψάχνετε λοιπόν σε εμάς για νεποτισμό. Για λαϊκισμό πάλι στη δική σας παράταξη να κοιτάξετε. Δεν υπάρχει μεγαλύτερος λαϊκισμός από το να παίζεις με εθνικά θέματα. Η στάση που κρατά το κόμμα της ΝΔ για την αναγκαία συμφωνία για την Ελλάδα, τα Βαλκάνια και την Ε.Ε., για την επίλυση του ζητήματος της ονομασίας της πΓΔΜ, θα χαρακτηρίζεται στα βιβλία ιστορίας ως ο ορισμός του λαϊκισμού και του καιροσκοπισμού. Μιλήσατε για 100 δισ. κόστος της διαπραγμάτευσης της Ελλάδας το δύσκολο εξάμηνο του 2015. Είναι δεδομένο ότι λάθη έγιναν και από τις δύο πλευρές. Να μη μιλάμε με όρους πολιτικής επικοινωνίας και με ανακρίβειες. Γιατί αν αυτό ίσχυε, θα είχε αυξηθεί και το δημόσιο χρέος. Όσοι το λένε, υπολογίζουν το 20% που υποτίθεται θα έφτανε η ανάπτυξη του ΑΕΠ. Και πώς; Με ποιες πολιτικές; Του Σαμαρά που δεν είχε καταφέρει να έχει θετικούς προϋπολογισμούς όπως είχε υπογράψει; Αυτές είναι στοχευμένες ανακρίβειες. Τα προηγούμενα χρόνια προτεραιοποιήθηκαν πολιτικές με ακραίο πρόσημο. Για να πετύχουν την ισορροπία οι υπεύθυνοι προσπάθησαν να σώσουν τράπεζες χωρίς να λογαριάσουν το κοινωνικό κόστος. Αυτές οι πολιτικές δίνουν τον λόγο σε ακραίες πολιτικές δυνάμεις. Και θέλω να απευθυνθώ σε όλο το δημοκρατικό τόξο, αλλά και σε εσάς, το ΕΛΚ – αυτές οι δυνάμεις εντός σας που γίνονται ηγεμονικές σε πολιτικό λόγο – ότι όταν αναγκάζεστε να στρέψετε ρητορική προς ακραίες θέσεις, δεν κάνετε τίποτα παραπάνω από να τις τρέφετε τις ακροδεξιές δυνάμεις. Αυτό οφείλουμε να το σταματήσουμε. Να ξαναγυρίσουμε στις ιδρυτικές αξίες Ε.Ε., την αλληλεγγύη, την κοινωνική συνοχή, την ευημερία των πολιτών».

Σε κοινές δηλώσεις του, δε, με τον Πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Αντόνιο Ταγιάνι, ο κ. Τσίπρας ανέφερε: