Με τη μορφή Επίκαιρης Ερώτησης προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης, επανέφερε στο προσκήνιο ο Βουλευτής Ροδόπης Ιλχάν Αχμέτ, το θέμα που είχε αναδείξει με Ερώτησή του στις 4 Οκτωβρίου του 2017 για την ενίσχυση των καπνοκαλλιεργητών της Θράκης.

«Η κυβέρνηση για μια ακόμη φορά, διά του υφυπουργού κ. Κόκκαλη αυτή τη φορά, επανέλαβε τις ίδιες διακηρύξεις που όμως δεν έχουν κανένα πρακτικό αντίκρισμα στο εισόδημα και στην ποιότητα ζωής των κανποπαραγωγών της Θράκης που συνεχίζουν σταθερά να είναι οι φτωχότεροι παραγωγοί του πρωτογενούς τομέα των χωρών της ευρωζώνης», σχολιάζει ο βουλευτής.  

Η πρωτολογία του Βουλευτή:

Κύριε Υπουργέ. Στο νομό Ροδόπης, περίπου 6.800 οικογένειες ζούνε αποκλειστικά από την καλλιέργεια του καπνού, διότι αυτή αποτελεί μονοκαλλιέργεια. Αν δεν επιδοτηθεί ο καπνός που καλλιεργείται, ως επί το πλείστον, σε εδάφη άγονα και ξερικά, δεν θα πρόκειται περί αφανισμού απλά μιας καλλιέργειας αλλά μιας κοινωνικής ομάδας, με ό,τι συνέπειες μπορεί να επιφέρει το γεγονός αυτό στην κοινωνική ισορροπία και την ευημερία της περιοχής μου. Παράλληλα, ο καπνός αποτελεί ένα εξαγωγικό προϊόν που συμβάλει στην εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας και ειδικά ο Μπασμάς που καλλιεργείται στην Θράκη, αποτελεί μια ποικιλία που χρησιμοποιείται στα χαρμάνια των τσιγάρων από τις μεγαλύτερες εταιρίες παγκοσμίως. Η ανάπτυξη των ορεινών και μειονεκτικών περιοχών της υπαίθρου, είναι στην ουσία μια διαδικασία περιφερειακής ανάπτυξης. Πρέπει να μιλούμε για μια ολιστική προσέγγιση στην ανάπτυξη του αγροτικού χώρου, όπου ο πολιτισμός, το φυσικό περιβάλλον, η έννοια της μεταποίησης, της βελτίωσης της ποιότητας ζωής συμπυκνώνονται σε ένα πρόγραμμα. Αυτή είναι η λογική της ολοκληρωμένης ανάπτυξης. Πρέπει να βρεθεί τρόπος να αισθανθούν οι πολίτες στην ελληνική περιφέρεια και, κυρίως, στα ορεινά και φτωχά μέρη, ότι οι πολιτικές που εκπορεύονται από την Ε.Ε., δεν είναι κάτι μακρινό από αυτούς, τους αφορά, γίνεται για αυτούς, είναι δίπλα τους. Αν δεν επιδοτηθεί ο καπνός στην Θράκη, δεν θα πρόκειται περί αφανισμού απλά μιας καλλιέργειας αλλά μιας κοινωνικής ομάδας, με ό,τι συνέπειες μπορεί να επιφέρει το γεγονός αυτό στην κοινωνική ισορροπία και την ευημερία της περιοχής μου. Στην νέα ΚΑΠ, της προγραμματικής περιόδου 2015-2020, προβλέφθηκε για πρώτη φορά μετά το 2008, το μέτρο της χορήγησης συνδεδεμένων ενισχύσεων, σε ποσοστό από 5% μέχρι 15% του συνόλου των κοινοτικών επιδοτήσεων, σε προϊόντα που λόγω της μεγάλης κοινωνικοοικονομικής τους σημασίας για τις περιφέρειες όπου καλλιεργούνται, χρήζουν μιας συμπληρωματικής ενίσχυσης για να παραμείνουν βιώσιμες και να αποφευχθεί η εγκατάλειψη τους. Δυστυχώς, στο άρθρο 38 για τις άμεσες ενισχύσεις, από τον κατάλογο των επιλέξιμων προς ενίσχυση προϊόντων, αποκλείστηκε ο καπνός αναιτιολόγητα και παρά την αντίθεση της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Με δεδομένο ότι ο καπνός είναι προϊόν προστατευόμενο από την Συνθήκη της Ε.Ε. (Παράρτημα 1), η αυθαίρετη εξαίρεση του από ένα μέτρο αγροτικής πολιτικής, δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για παρόμοιες εξαιρέσεις του προϊόντος και των καλλιεργητών και από άλλες πολιτικές στο μέλλον. Στην απάντηση που έδωσε για την δυνατότητα ενίσχυσης του καπνού  πέρυσι μετά από σχετική ερώτηση που του υποβλήθηκε από τον ευρωβουλευτή Μίλτο Κύρκο, ο επίτροπος Γεωργίας της Ε.Ε. κ. Φίλ Χόγκαν  τονίζει ότι «τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίσουν να χορηγήσουν πρόσθετη ενίσχυση στους γεωργούς των οποίων οι εκμεταλλεύσεις βρίσκονται σε περιοχές με φυσικά μειονεκτήματα που ορίζονται στο κεφάλαιο IV – άρθρα 48 και 49 του εν λόγω κανονισμού». Επίσης, ότι «ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 για την αγροτική ανάπτυξη  επιτρέπει επίσης στα κράτη μέλη να χορηγούν ενισχύσεις σε περιοχές που αντιμετωπίζουν φυσικά ή άλλα ειδικά μειονεκτήματα». Εσείς ο ίδιος κ. Υπουργέ κατά την πρόσφατη επίσκεψή σας στο Μουσείο Καπνού της Καβάλας δεσμευτήκατε ότι στόχος σας είναι στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ, να επαναφέρετε στο προσκήνιο το ζήτημα της στήριξης του καπνού για περιοχές όπου υπάρχει διαπιστωμένα ζήτηση για την ανάπτυξη της καπνοκαλλιέργειας. Μετά από όλα αυτά, ρωτώ και ξαναρωτώ κ. υπουργέ τι θα κάνετε με την στήριξη των καπνοκαλλιεργητών στην Θράκη!».

Η Ερώτηση που είχε καταθέσει ο Ιλχάν Αχμέτ τον περασμένο Οκτώβριο:

“Προς: Υπουργό: Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων / Θέμα: Ενίσχυση καπνοκαλλιεργητών της Θράκης.

Κατά την πρόσφατη επίσκεψή σας στο Μουσείο Καπνού της Καβάλας στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, δηλώσατε ότι: «Ο στόχος μας είναι στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ, χωρίς να θίξουμε τα δικαιώματα ανθρώπων που τα έχουν ανάγκη και ζουν από αυτά, να επαναφέρουμε στο προσκήνιο το ζήτημα της στήριξης του καπνού για περιοχές όπου υπάρχει διαπιστωμένα ζήτηση για την ανάπτυξη της καπνοκαλλιέργειας. Ήδη ο χώρος της καπνοκαλλιέργειας αποκτά ιδιαίτερο ρόλο στην Ελλάδα, εκτός από τις συμβολαιακές συνεργασίες που γίνονται από μεγάλες εταιρείες, διαπιστώνουμε ότι υπάρχει μεγάλη διάθεση για επαναφορά της καπνοκαλλιέργειας».

Με δεδομένο ότι ο καπνός αποτελεί ένα εξαγωγικό προϊόν που συμβάλει στην εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας προσφέροντας σημαντικά φορολογικά έσοδα στα ταμεία του κράτος μας, δίνει θέσεις εργασίας και ειδικά ο καπνός ανατολικού τύπου (Μπασμάς) που καλλιεργείται στην Θράκη, αποτελεί μια ποικιλία που χρησιμοποιείται στα χαρμάνια των τσιγάρων από τις μεγαλύτερες εταιρίες παγκοσμίως.

Με δεδομένο ότι η καλλιέργεια του παραδοσιακού αυτού αγροτικού προϊόντος   πρέπει να διατηρηθεί ως στοιχείο αναπόσπαστο της τοπικής οικονομίας, της παράδοσης και του πολιτισμού της Θράκης, την ίδια στιγμή που μόνο στο νομό Ροδόπης συνεχίζουν να απασχολούνται άμεσα ή έμμεσα με την καπνοκαλλιέργεια περίπου 30.000 μέλη αγροτικών οικογενειών

Με δεδομένο ότι,  η πρόταση που έγινε στην προηγούμενη μεταρρύθμιση της ΚΑΠ, έδινε την δυνατότητα στις χώρες-μέλη να προσδιορίσουν τις ενισχύσεις που θέλουν αγρονομικά και οικονομικά, στην βάση ενός 5% του συνολικού προϋπολογισμού που θα μπορούσε να δώσει η χώρα-μέλος σε εκείνες τις περιοχές που κρίνει ότι έχασαν από την ανισοκατανομή.

Με δεδομένο ότι,  τα κράτη- μέλη μπορούν να αποφασίσουν να χορηγήσουν πρόσθετη ενίσχυση στους γεωργούς των οποίων οι εκμεταλλεύσεις βρίσκονται σε περιοχές με φυσικά μειονεκτήματα που ορίζονται στο κεφάλαιο IV – άρθρα 48 και 49 του κανονισμού με αριθ. 1307/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 17ης Δεκεμβρίου 2013 περί θεσπίσεως κανόνων για άμεσες ενισχύσεις στους γεωργούς βάσει καθεστώτων στήριξης στο πλαίσιο της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής.

Μετά την δήλωσή σας ότι σκοπεύετε να επαναφέρετε στο προσκήνιο το ζήτημα της στήριξης του καπνού για περιοχές όπου υπάρχει διαπιστωμένα ζήτηση για την ανάπτυξη της καπνοκαλλιέργειας, γεγονός που σημαίνει ότι το θέμα αυτό είχε εκ μέρους σας έως τώρα αμεληθεί.

Ερωτάσθε:

Α) Με ποιον τρόπο σκοπεύετε να ενισχύσετε τους καπνοκαλλιεργητές της Θράκης;

Β) Ποιες πρωτοβουλίες θα αναλάβετε προς αυτή την κατεύθυνση, ποιες συγκεκριμένες πολιτικές θα εκπονήσετε και με ποια συγκεκριμένα μέτρα ενίσχυσης αυτές θα εξειδικευθούν, προκειμένου οι καπνοκαλλιεργητές της Θράκης να πάψουν να αντιμετωπίζουν το φάσμα της οικονομικής τους εξαθλίωσης και της εγκατάλειψης της γης τους;”.    

Η απάντηση του κ. Κόκκαλη υπήρξε πανομοιότυπη με τη γραπτή απάντηση που είχε δώσει το ΥπΑΑΤ στις 22 Μαΐου:

“Στο Πρόγραµµα Αγροτικής Ανάπτυξης της Ελλάδας (ΠΑΑ) 2014-2020 βασικές προτεραιότητες της στρατηγικής για την αγροτική ανάπτυξη που εφαρµόζεται σε όλη τη χώρα αποτελούν η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικότητας του αγρο-διατροφικού συστήµατος και η ενίσχυση της αξίας αλυσίδας των εγχώριων αγροτικών προϊόντων. Οι εν λόγω προτεραιότητες επιδιώκονται, µεταξύ άλλων, µέσα από την ενθάρρυνση των ιδιωτικών επενδύσεων, µε στόχους τον εκσυγχρονισµό των γεωργικών εκµεταλλεύσεων και την καθετοποίηση της παραγωγής τους σε προϊόντα µε συγκριτικό πλεονέκτηµα, µε σηµείο αναφοράς την αύξηση της παραγωγικότητας. Στο πλαίσιο αυτό, συµπεριλαµβάνεται και η ενίσχυση επενδύσεων που αφορούν  στον καπνό, τόσο σε επίπεδο πρωτογενούς όσο και δευτερογενούς τοµέα. Ως εκ τούτου, κατά τη νέα προγραµµατική περίοδο, µέσα από το ΠΑΑ 2014-2020, το οποίο αξιοποιεί τα κονδύλια του Πυλώνα ΙΙ της ΚΑΠ, θα υλοποιηθούν Μέτρα και ∆ράσεις, από τα οποία µπορεί να επωφεληθεί τόσο η καπνοκαλλιέργεια όσο και ο καπνός. Ενδεικτικά αναφέρονται τα εξής υποµέτρα:

  • 1 «Επενδύσεις στις γεωργικές εκµεταλλεύσεις»: Στο πλαίσιο του εν λόγω υποµέτρου, το οποίο έχει ήδη προκηρυχθεί, µεταξύ των άλλων δίδεται στήριξη σε εκµεταλλεύσεις, συµπεριλαµβανοµένων αυτών που παράγουν καπνό, που στρέφονται προς ποιοτικά γεωργικά προϊόντα, ώστε να διευκολυνθεί η προσαρµογή τους στις ανάγκες της αγοράς και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητά τους.
  • 2 «Επενδύσεις στη µεταποίηση/εµπορία και /ή ανάπτυξη γεωργικών προϊόντων»: Στο πλαίσιο του εν λόγω υποµέτρου, δράση 4.2.2 που έχει ήδη προκηρυχθεί για επενδύσεις άνω των 600 χιλ. €, όπου συµπεριλαµβάνεται και ο τοµέας του καπνού για την παραγωγή πούρων ή σιγαρίλος, µεταξύ άλλων δίνεται στήριξη σε πολύ µικρές και µικρο-µεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ), µε στόχο την αύξηση της προστιθέµενης αξίας των προϊόντων τους, καθιστώντας τα ελκυστικά στους καταναλωτές και ενισχύοντας τον εξαγωγικό τους προσανατολισµό. Αντίστοιχες επενδύσεις κάτω των 600 χιλ. € θα προκηρυχθούν στο επόµενο διάστηµα µέσω των τοπικών προγραµµάτων LEADER από τις τοπικές αναπτυξιακές εταιρίες ανά τη χώρα.

Πέραν των ανωτέρω, βάσει του άρθρου 48 του Κανονισµού (ΕΕ) αριθµ. 1307/2013 για τις άµεσες ενισχύσεις, η Ελλάδα έχει προβλέψει τη χορήγηση ενίσχυσης για περιοχές µε φυσικούς περιορισµούς (µέτρο 13 «Ενισχύσεις σε περιοχές που χαρακτηρίζονται από φυσικά ή άλλα ειδικά µειονεκτήµατα» του ΠΑΑ 2014-2020 – εξισωτική αποζηµίωση σε ορεινές ή µειονεκτικές περιοχές), η οποία χορηγείται σε όλα τα αγροτεµάχια, στα οποία ασκείται γεωργική δραστηριότητα σε ορεινές ή µειονεκτικές περιοχές, ανεξαρτήτως καλλιέργειας, ενώ δικαιούχοι είναι τα φυσικά και νοµικά πρόσωπα που είναι ενεργοί γεωργοί και ασκούν γεωργική δραστηριότητα εντός των περιοχών αυτών. Συνεπώς, η καπνοκαλλιέργεια και οι καπνοκαλλιεργητές, εφόσον πληρούν τους ανωτέρω όρους, λαµβάνουν την εν λόγω ενίσχυση. Πέραν  όµως της ενίσχυσης αυτής, λαµβάνουν όλοι και τη βασική ενίσχυση στο σύνολο της έκτασης που καλλιεργούν και δηλώνουν. Επιπλέον, όσοι νεοεισερχόµενοι ή νέοι γεωργοί αποφασίσουν να εισέλθουν στην καπνοκαλλιέργεια, δικαιούνται να αιτηθούν χορήγηση δικαιωµάτων από το εθνικό απόθεµα και εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις ένταξης, να λάβουν άµεσες ενισχύσεις. Πληροφοριακά αναφέρεται ότι το εγκεκριµένο ΠΑΑ 2014-2020 βρίσκεται στην ιστοσελίδα www.agrotikianaptixi.grHYPERLINK “http://www.agrotikianaptixi.gr/”.”