• Συνέντευξη στον Ντίνο Παιδαράκη.

Φίλιππος Φιλιππίδης: Η μητέρα του κατάγεται από την πόλη της Κομοτηνής, ενώ ο πατέρας του Θεόδωρος Φιλιππίδης κατάγεται από την Καρυδιά Κομοτηνής και χαίρει καθολικής εκτίμησης και αναγνώρισης από την Παθολογοανατομική κοινότητα της Ελλάδας, όντας μάχιμος ιατρός και ο ίδιος.


Ένας συντοπίτης μας, ο Φίλιππος Φιλιππίδης, Λέκτορας του Τμήματος Δημόσιας Υγείας του Imperial College του Λονδίνου, είναι ο επικεφαλής ομάδας επιστημόνων που διεξήγαγε σε περισσότερες από δέκα χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έρευνα και μελέτη που αφορά τη χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου.

Η έρευνα δημοσιεύτηκε στο περιοδικό ”Tobacco Control”, και τα αποτελέσματά της τα “μοιράστηκε” μαζί μας στο inkomotini.gr, μιλώντας στον Ντίνο Παιδαράκη.

Κύριε Φιλιππίδη, τελικά πόσο ασφαλές είναι το ηλεκτρονικό τσιγάρο;
Αυτή είναι μια μεγάλη συζήτηση και δεν υπάρχει μια απάντηση ευρέως αποδεκτή από την επιστημονική κοινότητα. Είναι βέβαιο ότι περιέχει βλαβερές ουσίες, οπότε πιθανώς έχει αρνητικές συνέπειες για την υγεία. Από την άλλη, είναι πιθανότατα πολύ λιγότερο βλαβερό από το παραδοσιακό τσιγάρο. Οπότε, σύμφωνα με τα ως τώρα δεδομένα, είναι μάλλον καλύτερο από το τσιγάρο, αλλά σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ασφαλές.

Πώς αξιολογείτε την κατάσταση στην Ελλάδα, όσον αφορά το ηλεκτρονικό τσιγάρο;
Σε πρόσφατη έρευνά μας βρήκαμε ότι περίπου ένας στους δέκα Έλληνες έχει δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο. Το 2014, το 8,2% δήλωναν ότι έχουν δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο, έναντι 10,6% το 2012, ενώ 10,6% ήταν επίσης το ποσοστό όσων έγιναν τακτικοί χρήστες αφότου το δοκίμασαν. Το 53% των Ελλήνων θεωρούσε επιβλαβές το ηλεκτρονικό τσιγάρο το 2014,έναντι ποσοστού 49% το 2012. Οι περισσότεροι χρήστες το χρησιμοποιούν στην προσπάθειά τους να κόψουν το κάπνισμα, ενώ είναι δημοφιλές κυρίως σε νεότερες ηλικίες. Πάντως φαίνεται ότι ο ρυθμός αύξησης της χρήσης ηλεκτρονικού τσιγάρου έχει επιβραδυνθεί σε σχέση με τα πρώτα χρόνια της κυκλοφορίας του.

Πώς έχει διαμορφωθεί η κατάσταση στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες; Πόσο ευρεία είναι η χρήση του;

Οι μισοί τουλάχιστον Ευρωπαίοι (51,5%), θεωρούν ότι το ηλεκτρονικό τσιγάρο δεν είναι ασφαλές – ποσοστό διπλάσιο σε σχέση με το 2012 (27%) – με τη μεγαλύτερη καχυποψία απέναντί του να καταγράφεται στην Ολλανδία (78%). Από την άλλη, όμως, πάνω από ένας στους δέκα Ευρωπαίους (11,6%) το 2014 είχε δοκιμάσει ηλεκτρονικό τσιγάρο, κατά 60% περισσότεροι σε σχέση με το 2012 (7,2%). Η μεγαλύτερη χρήση γίνεται στη Γαλλία (21,3%), και η μικρότερη στην Πορτογαλία (5,7%), ενώ παραμένει άγνωστο γιατί υπάρχουν τόσο μεγάλες αποκλίσεις από χώρα σε χώρα.

Μπορεί το ηλεκτρονικό τσιγάρο να βοηθήσει  κάποιον να κόψει το κάπνισμα, ή αποτελεί μια ψευδαίσθηση που έχουν οι καπνιστές; 

Και ως προς αυτά δεν υπάρχει οριστική απάντηση. Ενδεχομένως να βοηθάει κάποιους καπνιστές να κόψουν το κάπνισμα, αλλά προς το παρόν φαίνεται ότι δεν είναι εξίσου αποτελεσματικό, συγκρινόμενο με καθιερωμένες μεθόδους όπως τα επιθέματα νικοτίνης ή η φαρμακευτική θεραπεία. Οι τωρινοί  «ατμιστές» (χρήστες ηλεκτρονικού τσιγάρου), έχουν τριπλάσια σχεδόν πιθανότητα να έχουν ξεκινήσει τη χρήση του με την ελπίδα ότι θα τους βοηθήσει να κόψουν το κάπνισμα, και υπερδιπλάσια πιθανότητα να το κάνουν, προκειμένου να παρακάμψουν τις απαγορεύσεις του καπνίσματος.

Μήπως απλώς αποτελεί τον «προθάλαμο», για να αρχίσουν κάποιοι νέοι να καπνίζουν για πρώτη φορά;

Ως προς τους νέους χρειαζόμαστε περισσότερες μελέτες, αλλά το σίγουρο είναι ότι η τακτική χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου συνεπάγεται εθισμό στη νικοτίνη, αλλά και σημαντικό οικονομικό κόστος, οπότε κάποιος μη καπνιστής έχει μόνο να χάσει δοκιμάζοντας ηλεκτρονικό τσιγάρο. Αυξημένη χρήση παρατηρείται στις ηλικίες 18-24, σε όσους ζουν σε πόλεις και έχουν υψηλή μόρφωση.

Οι μεγάλες καπνοβιομηχανίες τι στάση έχουν κρατήσει απέναντι  στο ηλεκτρονικό τσιγάρο;

Οι καπνοβιομηχανίες, σε αυτή τη φάση προσπαθούν να μπουν στην αγορά του ηλεκτρονικού τσιγάρου και μάλιστα αναπτύσσουν τα δικά τους προϊόντα. Αυτό είναι και μια πηγή ανησυχίας, διότι έχουν την τεχνογνωσία και τα μέσα να τα προωθήσουν, ιδίως στους νέους, ενώ έχει επίσης αποδειχθεί ότι δεν έχουν ηθικούς φραγμούς ως προς τη δημιουργία και πώληση επιβλαβών προϊόντων, αρκεί να είναι επικερδή.

Είμαστε σε θέση σήμερα να γνωρίζουμε την ποιότητα και προέλευση των προϊόντων που κυκλοφορούν στην αγορά;

Ο έλεγχος της αγοράς είναι ατελής, με αποτέλεσμα να μην ξέρουμε ακριβώς ποιά προϊόντα κυκλοφορούν και από ποιούς πωλούνται.

Όσον αφορά το κάπνισμα γενικότερα, τι μέτρα θα προτείνατε να ληφθούν σε επίπεδο επίσημης Πολιτείας;

Το τσιγάρο σκοτώνει 20.000 ανθρώπους κάθε χρόνο στην Ελλάδα. Η χώρα μας δεσμεύεται από διεθνείς συνθήκες να εφαρμόσει συγκεκριμένα μέτρα. Δεν χρειάζεται να καινοτομήσουμε. Αρκεί να ακολουθήσουμε το παράδειγμα χωρών που το έχουν κάνει στο παρελθόν με επιτυχία. Πλήρης απαγόρευση του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους, αύξηση της φορολογίας στα προϊόντα καπνού, και υιοθέτηση των τυποποιημένων πακέτων τσιγάρων, θα έχουν εξαιρετικά αποτελέσματα από την πρώτη κιόλας μέρα εφαρμογής τους.